Σε πεδίο άσκησης γεωπολιτικής πίεσης μετατρέπεται εκ νέου το Ανατολικό Αιγαίο, με το νησί της Χίου να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αυξανόμενης και, όπως όλα δείχνουν, κατευθυνόμενης μεταναστευτικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τις αναλύσεις και τα δεδομένα που παρουσιάζονται, η ξαφνική αύξηση των αφίξεων δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός, αλλά μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού της Άγκυρας, η οποία φέρεται να ενεργοποιεί ένα συγκεκριμένο «μοντέλο πίεσης» προς την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κατάσταση στο νησί περιγράφεται ως κρίσιμη, καθώς οι ροές από τα απέναντι τουρκικά παράλια (περιοχή Τσεσμέ) παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις, δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας στις τοπικές δομές και ανησυχία στις ελληνικές αρχές ασφαλείας.
Το «Μοντέλο Πίεσης» της Τουρκίας
Ο πυρήνας του προβλήματος εντοπίζεται στη στρατηγική επιλογή της Τουρκίας να χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Το λεγόμενο «μοντέλο πίεσης» λειτουργεί ως εξής:
Η Θεωρία της Στρόφιγγας: Η Άγκυρα φαίνεται να αυξομειώνει τις ροές κατά το δοκούν. Όταν επιθυμεί να πιέσει για οικονομικά ανταλλάγματα από την ΕΕ ή να δημιουργήσει πρόβλημα στην Ελλάδα σε περιόδους διπλωματικής έντασης, «χαλαρώνει» την επιτήρηση στα παράλιά της, επιτρέποντας στους διακινητές να δρουν ανεξέλεγκτα.
Στοχευμένες Ροές: Η επιλογή της Χίου δεν είναι τυχαία. Λόγω της γεωγραφικής της εγγύτητας με το Τσεσμέ και της μορφολογίας των ακτών, αποτελεί ιδανικό σημείο για γρήγορη μεταφορά μεταναστών.
Υβριδική Τακτική: Η μέθοδος αυτή χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως μορφή «υβριδικού πολέμου», όπου άμαχος πληθυσμός (μετανάστες και πρόσφυγες) εργαλειοποιείται για την αποσταθεροποίηση της γειτονικής χώρας.
Ο Ρόλος της Τουρκικής Ακτοφυλακής
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της Τουρκικής Ακτοφυλακής. Ενώ βάσει της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας του 2016, η γείτονα χώρα υποχρεούται να αποτρέπει τον απόπλου σκαφών με παράτυπους μετανάστες, οι αναφορές δείχνουν το αντίθετο.
Υπάρχουν καταγγελίες και ενδείξεις ότι τουρκικές ακταιωροί όχι μόνο δεν παρεμβαίνουν για να σταματήσουν τις βάρκες των διακινητών εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις:
Συνοδεύουν τα σκάφη μέχρι τα όρια της ελληνικής θαλάσσιας ζώνης.
Αγνοούν τις εκκλήσεις της Ελληνικής Ακτοφυλακής για παραλαβή των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο εντός της τουρκικής δικαιοδοσίας.
Η Οργανωμένη Κρίση και τα Δίκτυα Διακινητών
Το ρεπορτάζ αναδεικνύει ότι πίσω από τις ροές κρύβεται ένα καλά οργανωμένο κύκλωμα. Οι διακινητές στα τουρκικά παράλια φαίνεται να λειτουργούν με μεγάλη άνεση, διαφημίζοντας τα «ταξίδια» προς τη Χίο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η χρήση ταχύπλοων σκαφών αντί για τις παλιές φουσκωτές λέμβους υποδηλώνει αναβάθμιση του εξοπλισμού και των μεθόδων τους, με στόχο τον αιφνιδιασμό των ελληνικών αρχών.
Η «οργανωμένη κρίση» εξυπηρετεί την Άγκυρα καθώς:
Συντηρεί το θέμα ψηλά στην ατζέντα.
Δοκιμάζει τα αντανακλαστικά και τις αντοχές του Λιμενικού Σώματος και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Δημιουργεί εσωτερική πίεση στην ελληνική κυβέρνηση από τις τοπικές κοινωνίες των νησιών.
Η Ελληνική Αντίδραση και η Επόμενη Μέρα
Απέναντι σε αυτή την τακτική, το Λιμενικό Σώμα - Ελληνική Ακτοφυλακή έχει εντείνει τις περιπολίες του στην περιοχή της Χίου και του Ανατολικού Αιγαίου γενικότερα. Τα στελέχη του Λιμενικού καλούνται να διαχειριστούν μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση: την προστασία των συνόρων και την ταυτόχρονη διαφύλαξη της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, αντιμετωπίζοντας συχνά επιθετικές συμπεριφορές από τους διακινητές.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η κατάσταση στη Χίο δεν αποτελεί απλώς ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά σοβαρό ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Η συνέχιση των ροών ερμηνεύεται ως απόδειξη ότι η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει την πολιτική της εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού, χρησιμοποιώντας το ως μοχλό πίεσης όποτε κρίνει ότι εξυπηρετούνται τα συμφέροντά της.
