Η συμπλήρωση 30 ετών από την κορύφωση της κρίσης των Ιμίων (Ιανουάριος 1996 - Ιανουάριος 2026) βρίσκει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μια διαρκή δοκιμασία, με το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός να μην αποτελεί απλώς μια επέτειο μνήμης, αλλά τον θεμέλιο λίθο της σύγχρονης τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής.
Όπως προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων, η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει πλέον τα Ίμια ως ένα μεμονωμένο μεθοριακό επεισόδιο. Αντιθέτως, η Άγκυρα έχει ενσωματώσει πλήρως τα γεγονότα εκείνης της νύχτας στο ευρύτερο στρατηγικό της δόγμα, χρησιμοποιώντας τα ως νομικό και πολιτικό «προηγούμενο» για να θεμελιώσει τη θεωρία των «Γκρίζων Ζωνών» και να προωθήσει το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Από το Τακτικό Επεισόδιο στη Στρατηγική Αμφισβήτηση
Η τουρκική διπλωματία και η πολιτική ηγεσία της γείτονος «ξαναδιαβάζουν» την κρίση του 1996 όχι ως μια στιγμή έντασης που εκτονώθηκε, αλλά ως την αφετηρία μιας νέας νομικής προσέγγισης στο Αιγαίο. Το βασικό επιχείρημα που προβάλλει η Άγκυρα, βασιζόμενη στην κρίση των Ιμίων, είναι η θεωρία περί «ακαθόριστης κυριαρχίας» (undefined sovereignty).
Συγκεκριμένα, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι:
Οι διεθνείς συνθήκες (Λωζάνη 1923, Παρίσι 1947) ονοματίζουν συγκεκριμένα μόνο τα μεγάλα νησιά που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα.
Οποιαδήποτε βραχονησίδα ή νησίδα δεν αναφέρεται ρητά, θεωρείται από την Τουρκία ως «γεωγραφικός σχηματισμός του οποίου η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα» (EGAYDAAK).
Με αυτό το σκεπτικό, τα Ίμια (Kardak για τους Τούρκους) μετατράπηκαν από μια γεωγραφική λεπτομέρεια σε «πιλότο» για την αμφισβήτηση δεκάδων, ακόμη και εκατοντάδων άλλων μικρών νησιών και βραχονησίδων στο Αιγαίο Πέλαγος.
Η Εσωτερική Κατανάλωση και η «Νίκη»
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η επέτειος των Ιμίων παρουσιάζεται σταθερά ως μια στρατιωτική και διπλωματική νίκη. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, επαναφέρουν στην επικαιρότητα τις μαρτυρίες των Τούρκων καταδρομέων (SAT) που αποβιβάστηκαν στη Δυτική Ίμια, καλλιεργώντας ένα κλίμα εθνικής υπερηφάνειας.
Η αφήγηση αυτή εξυπηρετεί διττό σκοπό:
Ενίσχυση του Εθνικισμού: Παρουσιάζει τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις ως ικανές να επιβάλλουν τετελεσμένα επί του πεδίου.
Νομιμοποίηση Διεκδικήσεων: Εμπεδώνει στην τουρκική κοινή γνώμη την πεποίθηση ότι υπάρχουν εδάφη στο Αιγαίο που είναι «αμφισβητούμενα» ή και τουρκικά, τα οποία η Ελλάδα «κατέχει παράνομα».
Η Σύνδεση με τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Τριάντα χρόνια μετά, η κρίση των Ιμίων αποτελεί τον προάγγελο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan). Οι Τούρκοι αναλυτές θεωρούν ότι η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στα Ίμια ήταν το πρώτο βήμα για να σπάσει ο «εγκλωβισμός» της Τουρκίας στις ακτές της Μικράς Ασίας.
Η τουρκική ανάγνωση υποστηρίζει ότι, εάν η Τουρκία αναγνώριζε ελληνική κυριαρχία στα Ίμια και σε παρόμοιους σχηματισμούς, θα αποδεχόταν ουσιαστικά ότι το Αιγαίο είναι «ελληνική λίμνη». Συνεπώς, η διατήρηση της έντασης και της αμφισβήτησης γύρω από το καθεστώς των νησίδων παρουσιάζεται ως ζωτική ανάγκη για την πρόσβαση της Τουρκίας στην ανοιχτή θάλασσα και τους φυσικούς πόρους.
Το Διπλωματικό Αδιέξοδο
Η στάση της Τουρκίας, όπως διαμορφώθηκε μετά το 1996 και παγιώθηκε τις επόμενες τρεις δεκαετίες, έχει δημιουργήσει ένα μόνιμο "αγκάθι" στις διμερείς σχέσεις. Η Άγκυρα χρησιμοποιεί την κρίση των Ιμίων ως μοχλό πίεσης για να οδηγήσει την Ελλάδα σε μια εφ' όλης της ύλης διαπραγμάτευση, η οποία δεν θα αφορά μόνο την υφαλοκρηπίδα (όπως είναι η πάγια ελληνική θέση), αλλά και ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας.
Καταληκτικά, η Τουρκία «ξαναδιαβάζει» την κρίση των Ιμίων όχι με όρους μεταμέλειας ή αναζήτησης σταθερότητας, αλλά ως ένα επιτυχημένο μοντέλο εξαναγκαστικής διπλωματίας, το οποίο επιχειρεί να εφαρμόσει και σε άλλες πτυχές των ελληνοτουρκικών διαφορών.
