Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Μια νέα επιστημονική μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις πιθανές συνέπειες μιας μεγάλης εξασθένησης ή ακόμη και κατάρρευσης της Μεσημβρινής Ανατρεπτικής Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (AMOC). Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα συστήματα ωκεάνιων ρευμάτων στον πλανήτη, το οποίο μεταφέρει θερμότητα από τις τροπικές περιοχές προς τον Βόρειο Ατλαντικό και επηρεάζει το κλίμα σε Ευρώπη, Αφρική και Ασία.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι μια σοβαρή διαταραχή της AMOC δεν θα επηρέαζε μόνο τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις. Θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρό πλήγμα στη γεωργική παραγωγή, να ανατρέψει τις παγκόσμιες ισορροπίες στην τροφοδοσία και να οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές βασικών τροφίμων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η παραγωγή σιταριού, καλαμποκιού και ρυζιού θα μπορούσε σε ορισμένες χώρες να μειωθεί σχεδόν κατά 20%. Παράλληλα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι, εάν οι γεωργικές αγορές δεν προλάβαιναν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να αυξηθούν έως και 40% σε σχέση με τα επίπεδα αναφοράς.
Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί βεβαιότητα, αλλά προκύπτει από ένα συγκεκριμένο μοντέλο και ένα υποθετικό σενάριο κλιματικής εξέλιξης.
Τι έδειξαν οι προσομοιώσεις
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Alliance to Feed the Earth in Disasters (ALLFED). Η μελέτη δεν έχει ακόμη περάσει από τη διαδικασία αξιολόγησης από ανεξάρτητους επιστήμονες, γνωστή ως peer review.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υπολογιστικό μοντέλο για να εξετάσουν την πορεία του κλίματος σε ορίζοντα εκατό ετών, λαμβάνοντας ως βάση ένα σενάριο αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Σε μία από τις προσομοιώσεις ενσωματώθηκε και μια σημαντική επιβράδυνση της AMOC κατά τα πρώτα πενήντα χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα επιχείρησε να συγκρίνει δύο διαφορετικές εκδοχές του μέλλοντος: έναν κόσμο όπου η κυκλοφορία του Ατλαντικού παραμένει λειτουργική και έναν κόσμο όπου οδηγείται σε κατάρρευση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εξασθένηση της AMOC θα μπορούσε να προκαλέσει γενικευμένη ψύξη στο Βόρειο Ημισφαίριο, αλλά και μετατόπιση της ζώνης των τροπικών βροχοπτώσεων προς τον Νότο. Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να επηρεάσει τα συστήματα των μουσώνων και να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές στις περιοχές όπου καλλιεργούνται βασικά προϊόντα διατροφής.
Στο χρονικό σημείο των πενήντα ετών, η παγκόσμια παραγωγή των βασικών ποικιλιών σιταριού, καλαμποκιού και ρυζιού υπολογίστηκε ότι θα μπορούσε να μειωθεί κατά 5,3%.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν θα ήταν ίδιες σε όλες τις περιοχές.
Η Γερμανία και η Ουκρανία θα μπορούσαν να καταγράψουν απώλειες που θα έφταναν έως και το 19% της γεωργικής παραγωγής τους, ενώ στον Καναδά η μείωση θα μπορούσε να αγγίξει το 12%. Οι χώρες της Σκανδιναβίας, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες στις απότομες κλιματικές μεταβολές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ξέσπασε ο Βασίλης Ζούλιας: "Σταματήστε, βγάλτε το σκασμό...Ο Γιώργος Μαζωνάκης ήταν κοντά στον πάτο" (βίντεο)
Η Βρετανία αντιμέτωπη με γεωργικό εφιάλτη
Προηγούμενη έρευνα, με επικεφαλής τον επιστήμονα του κλίματος Πολ Ρίτσι από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ, είχε εξετάσει τις πιθανές επιπτώσεις μιας κατάρρευσης της AMOC στη Βρετανία.
Σύμφωνα με το συγκεκριμένο σενάριο, η μέση θερμοκρασία στη χώρα θα μπορούσε έως το 2080 να είναι περίπου 3,4°C χαμηλότερη σε σύγκριση με μια κατάσταση όπου η AMOC δεν θα είχε καταρρεύσει.
Παράλληλα, οι βροχοπτώσεις από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο θα μπορούσαν να μειωθούν κατά περίπου 123 χιλιοστά. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εκτίμηση ότι η έκταση της Μεγάλης Βρετανίας που θα ήταν κατάλληλη για αροτραίες καλλιέργειες θα μπορούσε να περιοριστεί από το 32% μόλις στο 7%.
Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε τεράστιες πιέσεις στην παραγωγή τροφίμων, αλλά και στην ανάγκη εισαγωγών από άλλες χώρες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Βόμβα Χατζηνικολάου! Ο SSM προειδοποίησε τον Στουρνάρα για μεγάλη εταιρεία που κινδυνεύει να "σκάσει"
Οι πιθανές συνέπειες για την Ελλάδα και τη Μεσόγειο
Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις περιοχές για τις οποίες η συγκεκριμένη μελέτη δίνει σαφή ποσοτική πρόβλεψη σε περίπτωση πλήρους κατάρρευσης της AMOC. Ωστόσο, οι αλλαγές στην κυκλοφορία του Ατλαντικού θα μπορούσαν να επηρεάσουν ευρύτερα την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και το κλίμα της Μεσογείου.
Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο μεταβολών στις θερμοκρασίες, στις χειμερινές βροχοπτώσεις και στη συχνότητα περιόδων ξηρασίας. Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η γεωργία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα νερού, τέτοιες μεταβολές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόσθετες πιέσεις.
Η πιθανή μείωση των βροχοπτώσεων θα μπορούσε να επηρεάσει τα αποθέματα νερού, τις καλλιέργειες και την παραγωγή βασικών αγροτικών προϊόντων. Ελληνικές επιστημονικές έρευνες έχουν, επίσης, καταγράψει συσχετίσεις ανάμεσα στις μεταβολές της AMOC και στις χειμερινές βροχοπτώσεις στη Μεσόγειο.
Παρόλα αυτά, η ακριβής επίδραση μιας πιθανής κατάρρευσης στην Ελλάδα παραμένει αβέβαιη και εξαρτάται από την ένταση, την ταχύτητα και την έκταση της κλιματικής μεταβολής.
Το διεθνές εμπόριο θα μπορούσε να βρεθεί στο επίκεντρο
Η μετακίνηση των καλλιεργειών σε νέες περιοχές δεν θα ήταν εύκολη υπόθεση. Θα απαιτούσε διαθέσιμη γη, επαρκείς ποσότητες νερού, υποδομές, τεχνογνωσία και σημαντικές επενδύσεις.
Επιπλέον, οι περιοχές που θα αποκτούσαν ευνοϊκότερες κλιματικές συνθήκες ενδέχεται να μην είχαν τη δυνατότητα να καλύψουν τις απώλειες άλλων χωρών. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο ντόμινο στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η προστασία των εθνικών αποθεμάτων δεν θα ήταν αρκετή. Η διατήρηση του διεθνούς εμπορίου και ο συντονισμός μεταξύ των κρατών θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.
Εάν οι χώρες επέλεγαν να περιορίσουν τις εξαγωγές τους, προκειμένου να προστατεύσουν αποκλειστικά τις εσωτερικές τους αγορές, οι ελλείψεις θα μπορούσαν να ενταθούν και να μετατραπούν σε ευρύτερη επισιτιστική κρίση.
Τι είναι η AMOC και γιατί προκαλεί ανησυχία
Η AMOC αποτελεί ένα τεράστιο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμά και αλμυρά νερά από τις τροπικές περιοχές προς τον Βόρειο Ατλαντικό. Εκεί, τα νερά απελευθερώνουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του κλίματος της Δυτικής Ευρώπης.
Στη συνέχεια, τα ψυχρότερα και πυκνότερα νερά βυθίζονται σε μεγάλα βάθη και συνεχίζουν την πορεία τους μέσα στον παγκόσμιο ωκεάνιο «ιμάντα μεταφοράς».
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να διαταράξει αυτή τη διαδικασία. Η άνοδος της θερμοκρασίας και η εισροή γλυκού νερού από το λιώσιμο πάγων και παγετώνων μειώνουν την αλατότητα των επιφανειακών υδάτων. Ως αποτέλεσμα, τα νερά ενδέχεται να γίνονται λιγότερο πυκνά και να βυθίζονται δυσκολότερα, επηρεάζοντας τη λειτουργία της AMOC.
Μελέτες έχουν καταγράψει ενδείξεις εξασθένησης της κυκλοφορίας από τα μέσα του 20ού αιώνα. Ωστόσο, το ακριβές μέγεθος της εξασθένησης, ο χρόνος πιθανής κατάρρευσης και η πιθανότητα να συμβεί ένα τέτοιο γεγονός εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης.
Ένα προειδοποιητικό σήμα για το μέλλον
Μια πιθανή κατάρρευση της AMOC δεν σημαίνει ότι η παγκόσμια επισιτιστική κρίση είναι αναπόφευκτη. Τα αποτελέσματα της μελέτης βασίζονται σε μοντελοποίηση και σε συγκεκριμένες υποθέσεις για την εξέλιξη του κλίματος και της γεωργικής παραγωγής.
Ωστόσο, αναδεικνύουν έναν σοβαρό κίνδυνο: μια μεγάλη αλλαγή στους ωκεάνιους μηχανισμούς θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα το κλίμα, τη γεωργία, το εμπόριο και τις τιμές των τροφίμων.
Όπως προειδοποιούν οι ερευνητές, μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί, καθώς δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις για την άμεση αντικατάσταση της γεωργικής παραγωγής που θα χανόταν.
