Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Μπροστά σε ένα από τα ισχυρότερα El Niño που έχουν καταγραφεί ενδέχεται να βρίσκεται ο πλανήτης, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για ένα εκρηκτικό μείγμα ακραίας ζέστης, ξηρασίας, πλημμυρών, πυρκαγιών και προβλημάτων στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Στη Βρετανία, η συζήτηση έχει ήδη περάσει από τις επιστημονικές προβλέψεις στην πρακτική προετοιμασία των νοικοκυριών για ενδεχόμενες διακοπές βασικών υπηρεσιών.
Το El Niño του 2026 δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό σενάριο. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) ανακοίνωσε στις 3 Σεπτεμβρίου ότι το φαινόμενο έχει πλέον εδραιωθεί και αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες, φτάνοντας σε «πολύ ισχυρή» ένταση. Μάλιστα, η πιθανότητα να διατηρηθεί έως τον Φεβρουάριο του 2027 προσεγγίζει το 100%.
Τα στοιχεία εξηγούν γιατί οι προειδοποιήσεις έχουν γίνει τόσο έντονες. Ο δείκτης Niño 3.4 είχε φτάσει ήδη τον Ιούλιο περίπου στους +2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ εβδομαδιαίες μετρήσεις από τα τέλη Ιουλίου έως τα μέσα Αυγούστου κινήθηκαν περίπου μεταξύ +2,2 και +2,6 βαθμών. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συσσωρευμένη θερμότητα κάτω από την επιφάνεια του Ειρηνικού, όπου σε ορισμένες περιοχές καταγράφηκαν αποκλίσεις άνω των 8 βαθμών.
Το «Γκοτζίλα» που ανησυχεί τους επιστήμονες
Ο χαρακτηρισμός «Godzilla El Niño» περιγράφει παραστατικά αυτό που ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι μπορεί να εξελιχθεί σε ένα πρωτοφανές κλιματικό γεγονός.
Το βρετανικό Met Office ανακοίνωσε τον Αύγουστο ότι οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις του εμφάνιζαν θερμοκρασιακές αποκλίσεις άνω των 3 βαθμών Κελσίου στην κρίσιμη περιοχή Niño 3.4. Ο επικεφαλής μακροπρόθεσμων προβλέψεων του οργανισμού, καθηγητής Adam Scaife, χαρακτήρισε το φαινόμενο «πρωτοφανές», επισημαίνοντας ότι δεν έχει δει ποτέ τόσο έντονο σήμα El Niño στις προβλέψεις.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Newsbeast, ο μέσος όρος διαφορετικών μοντέλων έχει υποδείξει ακόμη και πιθανότητα προσέγγισης των 4 βαθμών Κελσίου κατά την κορύφωση του φαινομένου τον Νοέμβριο. Αναλύσεις παλαιοκλιματικών δεδομένων έχουν οδηγήσει μάλιστα στην εκτίμηση ότι, εάν επαληθευτούν τα ακραία σενάρια, θα μπορούσαμε να βρεθούμε απέναντι σε ένα El Niño χωρίς αντίστοιχο κατά την τελευταία χιλιετία.
Ο WMO είναι περισσότερο συγκρατημένος ως προς τέτοιους χαρακτηρισμούς, αλλά ξεκάθαρος ως προς τον κίνδυνο: ένα πολύ ισχυρό El Niño μπορεί να μεταβάλει σημαντικά τα πρότυπα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη.
Η Βρετανία προετοιμάζεται
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η κινητοποίηση στη Βρετανία. Οι πολίτες ενθαρρύνονται στο πλαίσιο της κυβερνητικής πολιτικής πολιτικής προστασίας να διαθέτουν στο σπίτι βασικά αποθέματα για έκτακτες καταστάσεις.
Οι επίσημες βρετανικές οδηγίες προτείνουν ένα οικιακό κιτ έκτακτης ανάγκης με εμφιαλωμένο νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας που δεν χρειάζονται μαγείρεμα, φακό, power bank, ραδιόφωνο με μπαταρίες, εφεδρικές μπαταρίες και είδη πρώτων βοηθειών. Για το νερό αναφέρεται ως ελάχιστη ποσότητα επιβίωσης η σύσταση του ΠΟΥ για 2,5 έως 3 λίτρα πόσιμου νερού ανά άτομο ημερησίως, ενώ μεγαλύτερη ποσότητα απαιτείται εάν συνυπολογιστούν μαγείρεμα και βασικές ανάγκες υγιεινής.
Η λογική δεν είναι ότι το El Niño θα προκαλέσει αυτομάτως κατάρρευση των υποδομών. Πρόκειται για ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε πλημμύρες, καταιγίδες, διακοπές ηλεκτροδότησης ή ύδρευσης και άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Για τη Βρετανία ειδικότερα, το Met Office εκτιμά ότι η ενίσχυση του El Niño αυξάνει τις πιθανότητες για υγρότερες και περισσότερο θυελλώδεις συνθήκες στη βορειοδυτική Ευρώπη κατά το φθινόπωρο και τις αρχές του χειμώνα. Αυτό, πάντως, δεν αποτελεί βεβαιότητα για συγκεκριμένες καταιγίδες ή πλημμύρες, καθώς η επίδραση του El Niño στην Ευρώπη είναι πιο έμμεση και πολύπλοκη από ό,τι σε περιοχές κοντά στον Ειρηνικό.
Από την Αυστραλία μέχρι την Αφρική
Το πραγματικό μέγεθος της απειλής γίνεται εμφανέστερο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκτιμά ότι αυξημένος κίνδυνος ξηρασίας υπάρχει σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, της Νοτιοανατολικής Ασίας, της νότιας Αφρικής και της Κεντρικής Αμερικής, ενώ αντίθετα η ανατολική Αφρική και τμήματα της Αμερικής και της Ασίας ενδέχεται να δεχθούν αυξημένες βροχοπτώσεις.
Η υπερβολική βροχή, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερες γεωργικές συνθήκες. Σε ήδη κορεσμένα ή υποβαθμισμένα εδάφη μπορεί να προκαλέσει διάβρωση, απώλεια θρεπτικών στοιχείων, πλημμύρες και καταστροφή καλλιεργειών.
Και εκεί ακριβώς το κλιματικό φαινόμενο μετατρέπεται σε οικονομικό και ανθρωπιστικό πρόβλημα.
Ο μεγάλος φόβος για τα τρόφιμα
Οι συνέπειες στην αγροτική παραγωγή μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη την παγκόσμια αγορά.
Το JRC προειδοποιεί για πιέσεις στην παραγωγή σε περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής, της Ινδίας, της Κίνας, της Αυστραλίας και της Βραζιλίας. Τα μοντέλα του δείχνουν ότι οι επιπτώσεις στις τιμές δεν θα είναι ίδιες για όλα τα προϊόντα: ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για το σκληρό σιτάρι, ενώ πιθανές πιέσεις εμφανίζονται και στο καλαμπόκι και αργότερα στο ρύζι.
Η Βιβλιοθήκη της Βουλής των Κοινοτήτων επισημαίνει επίσης ότι οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι ξηρασίες μπορούν να προκαλέσουν απώλειες σοδειών και προβλήματα στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ που επικαλείται, περίπου 49 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να οδηγηθούν σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια εξαιτίας των συνεπειών του El Niño.
Το 2027 στο επίκεντρο
Το ανησυχητικότερο ίσως στοιχείο είναι ότι οι συνέπειες δεν αναμένεται να περιοριστούν στο 2026.
Το El Niño μεταφέρει τεράστιες ποσότητες θερμότητας από τον ωκεανό προς την ατμόσφαιρα. Το Met Office σημειώνει ότι η επίδραση των μεγάλων επεισοδίων στην παγκόσμια θερμοκρασία γίνεται ιδιαίτερα εμφανής μετά τη χειμερινή κορύφωσή τους. Οι Βρετανοί επιστήμονες θεωρούν έτσι πολύ πιθανό το 2027 να ξεπεράσει το 2024 και να γίνει το θερμότερο έτος της παγκόσμιας σειράς μετρήσεων από το 1850.
Το πρόβλημα είναι ότι το φυσικό φαινόμενο El Niño εκδηλώνεται πλέον πάνω σε έναν πλανήτη ήδη θερμότερο εξαιτίας της μακροχρόνιας ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Έτσι, η φυσική μεταβλητότητα του κλιματικού συστήματος και η μακροπρόθεσμη υπερθέρμανση λειτουργούν ταυτόχρονα, αυξάνοντας τους κινδύνους.
Ένας χειμώνας που παρακολουθεί ολόκληρος ο κόσμος
Κανείς δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει με ακρίβεια πού θα εκδηλωθεί κάθε πλημμύρα, ξηρασία ή κύμα καύσωνα. Ο ίδιος ο WMO τονίζει ότι η ένταση του El Niño δεν καθορίζει από μόνη της το μέγεθος των επιπτώσεων σε κάθε χώρα, καθώς σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η εποχή, η γεωγραφική θέση και άλλοι ωκεάνιοι και ατμοσφαιρικοί παράγοντες.
Αυτό που πλέον θεωρείται σχεδόν βέβαιο είναι ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε μια περίοδο ιδιαίτερα αυξημένου κλιματικού κινδύνου.
Το El Niño του 2026 ενισχύεται, η κορύφωσή του αναμένεται προς το τέλος του έτους και οι συνέπειές του μπορούν να φτάσουν βαθιά μέσα στο 2027. Από τις βρετανικές καταιγίδες και τις ασιατικές ξηρασίες μέχρι τις σοδειές, τις τιμές των τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων, το αποκαλούμενο «El Niño Γκοτζίλα» εξελίσσεται από μετεωρολογικό φαινόμενο σε παγκόσμια οικονομική και ανθρωπιστική πρόκληση.
