Η σκορπίνα (Scorpaena) ή σκορπιός και η δράκαινα (weever fish) είναι δηλητηριώδη ψάρια, που βρίσκονται στην Μεσόγειο και σε άλλα ευρωπαϊκά ύδατα. Τα τσιμπήματά τους μπορεί να προκαλέσουν ξαφνικό, έντονο πόνο, πρήξιμο και ερεθισμό των ιστών, συνήθως μετά από τυχαία επαφή με τα δηλητηριώδη αγκάθια τους.
Τα περισσότερα τσιμπήματα δεν είναι απειλητικά για τη ζωή, αλλά μπορεί να είναι εξαιρετικά επώδυνα και μερικές φορές χρήζουν επείγουσας ιατρικής φροντίδας.
Η ασφαλέστερη αντίδραση είναι η γρήγορη παροχή πρώτων βοηθειών, ο προσεκτικός καθαρισμός του τραύματος και η ιατρική εκτίμηση όταν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή η πληγή είναι βαθιά.
Πού ζουν συνήθως αυτά τα ψάρια;
Τα ψάρια του είδους Scorpaena κατοικούν χαμηλά στον βυθό και κοντά ή μέσα σε βράχια. Συχνά είναι καμουφλαρισμένα, ακίνητα και μοναχικά σε βραχώδεις βυθούς, περιοχές καλυμμένες από φύκια, υφάλους ή μικτούς παράκτιους βυθούς. Ο κίνδυνος βρίσκεται στα σκληρά αγκάθια του, τα οποία περιέχουν το δηλητήριο. Το δάγκωμα από σκορπίνα δεν εγχέει δηλητήριο.
Επειδή καμουφλάρονται τέλεια στο περιβάλλον τους, οι περισσότεροι τραυματισμοί συμβαίνουν συχνά όταν κάποιος φτάνει σε βραχώδεις περιοχές ή περπατά κοντά σε ένα ή χειρίζεται ένα πιασμένο ψάρι.
Τα ψάρια του είδους Weever είναι διαφορετικά. Βρίσκονται συνήθως σε αμμώδη, λασπώδη ή χαλικώδη πυθμένα και μπορεί να θάβονται αφήνοντας εκτεθειμένα μόνο τα μάτια και το ραχιαίο τους πτερύγιο, το οποίο περιέχει και το δηλητήριο. Αυτός είναι ο λόγος που οι κολυμβητές και τα παιδιά μπορεί να τσιμπηθούν όταν περπατούν σε ρηχά αμμώδη νερά, ειδικά κατά τους ζεστούς μήνες.
Ψάρι Κοινός βιότοπος Πώς συμβαίνουν συνήθως τα τσιμπήματα Κύριος κίνδυνος
Σκορπίνα - Βραχώδεις βυθοί, φύκια, ύφαλοι, παράκτιοι βυθοί - Χειρισμός, ψάρεμα, πάτημα ή άγγιγμα - Δηλητηριώδη αγκάθια στην ράχη και στο κεφάλι
Δράκαινα - Αμμώδη ή λασπώδη ρηχά, συχνά εν μέρει θαμμένα - Πατώντας το ψάρι - Δηλητηριώδη αγκάθια στο ραχιαίο πτερύγιο και στα βράγχια
Πώς είναι ένα τσίμπημα από σκορπίνα ή δράκαινα;
Και τα δύο τσιμπήματα μπορεί να προκαλέσουν άμεσο, καυστικό ή παλλόμενο πόνο. Ο πόνος μπορεί να εξαπλωθεί από το σημείο του τσιμπήματος στο πόδι, το χέρι ή το άκρο. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν πρήξιμο, ερυθρότητα, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, αιμορραγία ή αλλαγές στο χρώμα του δέρματος.
Πιο σοβαρά συμπτώματα χρήζουν επείγουσας βοήθειας. Αυτά περιλαμβάνουν:
-ζάλη
-λιποθυμία
-έμετο
-πόνο στο στήθος
-δυσκολία στην αναπνοή
-έντονο οίδημα
-επιληπτικές κρίσεις
-έντονη αιμορραγία ή πληγή κοντά στο μάτι, το στόμα ή τον λαιμό
Τι πρέπει να κάνετε αμέσως
Βγείτε αμέσως από το νερό. Καθίστε ή ξαπλώστε σε ασφαλές σημείο, διότι ο πόνος και το σοκ φέρνουν τάση λιποθυμίας σε ορισμένους. Μετά:
-Ξεπλύνετε το σημείο του τσιμπήματος με θαλασσινό νερό για να αφαιρέσετε άμμο, βλέννα ή χαλαρό υλικό
-Μην τρίβετε την πληγή
-Αφαιρέστε τα ορατά αγκάθια μόνο εάν είναι επιφανειακά και αφαιρούνται εύκολα με τσιμπιδάκι
-Μην σκάβετε στην πληγή, για να αφαιρέσετε βαθύτερα θραύσματα
-Βυθίστε την πληγείσα περιοχή σε ζεστό νερό, περίπου 38–45°C, ή όσο ζεστό μπορείτε να αντέξετε χωρίς να καείτε
-Διατηρήστε το σε ζεστό νερό για τουλάχιστον 30 λεπτά. Ορισμένες οδηγίες επιτρέπουν 30–90 λεπτά για τσιμπήματα από σκορπίνα
-Πάρτε παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για τον πόνο, εάν είναι κατάλληλα για εσάς
-Ζητήστε ιατρική συμβουλή, ειδικά εάν ο πόνος είναι έντονος, η πληγή είναι βαθιά ή τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται
Το ζεστό νερό βοηθάει επειδή πολλά δηλητήρια ψαριών είναι ευαίσθητα στη θερμότητα και η ζεστασιά μπορεί να μειώσει τον πόνο. Προφανώς, το νερό δεν πρέπει να σας ζεματίζει! Τα παιδιά, οι μεγαλύτεροι ενήλικες και τα άτομα με μειωμένη αίσθηση διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εγκαυμάτων, γι' αυτό ελέγξτε προσεκτικά τη θερμοκρασία του νερού.
Τι πρέπει να ΜΗΝ κάνετε
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Θεοδωρικάκος: «Τέλος στα ψιλά γράμματα - «Εργαλείο» για τις πιο δυναμικές ηλικίες το PosoKanei»
-Μην εφαρμόζετε πάγο. Το κρύο μπορεί να επιδεινώσει τον πόνο από ορισμένα δηλητήρια θαλάσσιων ψαριών
-Μην ουρείτε πάνω στο τσίμπημα
-Μην κόψετε την πληγή για να… ρουφήξετε δηλητήριο
-Μην εφαρμόσετε στενό επίδεσμο και μην κλείσετε καλά την πληγή
Μην αγνοείτε την πληγή μετά την υποχώρηση του πόνου. Οι πληγές από θαλάσσια τσιμπήματα μπορεί να μολυνθούν και θραύσματα από τα αγκάθια μπορεί να παραμείνουν κάτω από το δέρμα. Ένας γιατρός μπορεί να χρειαστεί να καθαρίσει σωστά την πληγή και να συνταγογραφήσει αντιβιοτικά εάν χρειάζεται ή να κανονίσει απεικονιστική εξέταση.
Πότε πρέπει να πάτε στο νοσοκομείο
Πηγαίνετε σε τμήμα Επειγόντων περιστατικών νοσοκομείου ή καλέστε τις Πρώτες Βοήθειες (166) εάν το άτομο έχει:
-δυσκολία στην αναπνοή
-πόνο στο στήθος
-λιποθυμία
-σύγχυση
-έντονο πρήξιμο
-βαριά αιμορραγία
-εμετό
-επιληπτικές κρίσεις
-ταχεία επιδείνωση των συμπτωμάτων
Η ιατρική φροντίδα είναι επίσης σημαντική εάν το τσίμπημα είναι στο χέρι, το πόδι, το πρόσωπο, τα γεννητικά όργανα, κοντά στο μάτι ή εάν ο τραυματίας είναι παιδί, έγκυος, ανοσοκατεσταλμένος, διαβητικός ή έχει κακή κυκλοφορία.
Πώς μπορείτε να αποφύγετε τα τσιμπήματα
Η πρόληψη είναι απλή αλλά συχνά ξεχνιέται στις διακοπές. Φοράτε παπούτσια θαλάσσης όταν περπατάτε σε ρηχά νερά με άμμο, ειδικά σε παραλίες όπου μπορεί να υπάρχουν ψάρια βυθού.
Όταν ψαρεύετε, μην χειρίζεστε ποτέ το σκορπίνες και δράκαινες με γυμνά χέρια. Χρησιμοποιήστε εργαλεία, χοντρά γάντια και προσοχή γύρω από τα αγκάθια τους, ακόμα και μετά το θάνατο του ψαριού.
Είναι η σκορπίνα και η δράκαινα ασφαλή για κατανάλωση;
Ναι, εφόσον αφαιρεθούν πλήρως και προσεκτικά τα αγκάθια. Η σάρκα και τα όργανα αυτών των ψαριών δεν ενέχουν κίνδυνο υγείας για τον άνθρωπο. Μάλιστα, είναι γνωστό ότι η σκορπίνα κάνει ιδιαίτερα νόστιμες ψαρόσουπες.
Πόσο διαρκεί ο πόνος;
Ο πόνος μπορεί να βελτιωθεί μετά από βύθιση σε ζεστό νερό, αλλά η ευαισθησία, το πρήξιμο και το μούδιασμα μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο. Ο επίμονος πόνος χρήζει ιατρικής εκτίμησης.
Μπορεί ένα τσίμπημα από σκορπίνα ή δράκαινα να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση;
Ναι, οι σοβαρές αντιδράσεις αλλεργικού τύπου είναι ασυνήθιστες μεν, αλλά πιθανές, δε. Η δυσκολία στην αναπνοή, το εκτεταμένο οίδημα και η λιποθυμία χρήζουν επείγουσας φροντίδας.
Τα τσιμπήματα από σκορπίνα ή δράκαινα είναι επώδυνα τραύματα, που προκαλούνται από τα δηλητηριώδη αγκάθια των ψαριών. Οι προτεραιότητες πρώτων βοηθειών είναι σαφείς: βγείτε από το νερό, ξεπλύνετε την πληγή, αποφύγετε το τρίψιμο ή τον πάγο, χρησιμοποιήστε βύθιση σε ζεστό νερό και αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή η πληγή είναι βαθιά.
Πηγές:
nhs.uk
medlineplus.gov
fishbase.se (1)
fishbase.se (2)
marlin.ac.uk
