Επιστήμη

Κλάρα Ματέι! Η ΕΕ του 2026 βαδίζει στον φασισμό και στη σύγκρουση

Google Logo Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google.

Η ανάλυση της Κλάρα Ματέι (Clara E. Mattei) στο βιβλίο The Capital Order έχει προκαλέσει έντονο διάλογο, δεχόμενη τόσο θετικές κριτικές για την αρχειακή της έρευνα όσο και ουσιαστικό ιστορικό και οικονομικό αντίλογο. Παράλληλα, η ίδια η συγγραφέας χρησιμοποιεί την ιστορία του Μεσοπολέμου για να ερμηνεύσει σύγχρονες κρίσεις όπως αυτή στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με την ανάλυση γνωστής ειδικού , η λιτότητα δεν διαμορφώθηκε απλώς ως τεχνικό μέτρο δημοσιονομικής σταθερότητας, αλλά ως πολιτικό εργαλείο μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο για την προστασία του καπιταλισμού απέναντι στην άνοδο του εργατικού κινήματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, εργατικά και σοσιαλιστικά κινήματα σε χώρες όπως η Ιταλία και η Βρετανία αμφισβήτησαν έντονα την οικονομική και κοινωνική ιεραρχία, αναφέρει η ίδια.

 Μέτρα όπως οι περικοπές μισθών, οι μειώσεις δημοσίων δαπανών και ο περιορισμός κοινωνικών παροχών στόχευαν στη μείωση της διαπραγματευτικής ισχύος της εργασίας και στην ενίσχυση του κεφαλαίου.

Τεχνοκράτες και οικονομολόγοι παρουσίασαν τις πολιτικές λιτότητας ως αναπόφευκτους, «ουδέτερους» οικονομικούς νόμους, αφαιρώντας τις βασικές οικονομικές επιλογές από τον δημοκρατικό έλεγχο.

 Η Ματέι υποστηρίζει ότι στην Ιταλία του 1920 οι πολιτικές λιτότητας και η συνεργασία φιλελεύθερων τεχνοκρατών με το καθεστώς του Μουσολίνι συνέβαλαν στην επιβολή της κεφαλαιακής τάξης και συνδέθηκαν με την εδραίωση του φασισμού.

Όσοι υιοθετούν το αναλυτικό πλαίσιο της Κλάρα Ματέι επισημαίνουν ότι οι μηχανισμοί αποπολιτικοποίησης της οικονομίας λειτουργούν με σύγχρονα εργαλεία.

 Με την πλήρη εφαρμογή του νέου Συμφώνου Σταθερότητας και τους πολυετείς «κανόνες καθαρών πρωτογενών δαπανών» (Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή), τα εθνικά κοινοβούλια δεσμεύονται από τετραετή ή επταετή οροφές δαπανών. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συνδικάτο (ETUC), η υποχρεωτική μείωση των ελλειμμάτων κάτω από το 3% του ΑΕΠ περιορίζει τη δυνατότητα των εκλεγμένων κυβερνήσεων να χρηματοδοτήσουν κοινωνικές παροχές ή την πράσινη μετάβαση.

 Με τις νέες πληθωριστικές πιέσεις από το ενεργειακό κόστος το 2026, κεντρικές τράπεζες όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προχώρησαν εκ νέου σε αυξήσεις επιτοκίων. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τέτοιες αποφάσεις,που επηρεάζουν άμεσα το κόστος δανεισμού νοικοκυριών και κρατών, λαμβάνονται από μη εκλεγμένα συμβούλια ως «τεχνική αναγκαιότητα» για τη σταθερότητα των τιμών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 Όπως δείχνουν οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Νοέμβριος 2026), η σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης για την ενέργεια, η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και η άνοδος των δαπανών για τόκους οδηγούν σε δημοσιονομική σύσφιξη, ενώ ταυτόχρονα οι αμυντικές δαπάνες εξαιρούνται ή προστατεύονται, γεγονός που κατά τους επικριτές δείχνει ότι η «ουδετερότητα» των κανόνων κρύβει σαφείς πολιτικές ιεραρχήσεις.

Σύμφωνα με τις παρεμβάσεις και το νεότερο βιβλίο της Κλάρα Ματέι (Escape from Capitalism, 2026), η οικονομολόγος υποστηρίζει ότι οι σημερινές οικονομικές συνθήκες στην Ευρώπη παρουσιάζουν επικίνδυνες δομικές ομοιότητες με τις δεκαετίες του 1920 και 1930, προειδοποιώντας ότι η συνεχής λιτότητα και η κατάρρευση της μεσαίας τάξης ανοίγουν ξανά τον δρόμο στον αυταρχισμό και τον φασισμό.

Σε συνεντεύξεις και ομιλίες της (όπως στο βρετανικό Channel 4, στο podcast του Novara Media και σε σχετικές αναλύσεις στον ελληνικό Τύπο όπως το AnatropiNews), η Ματέι περιγράφει τον μηχανισμό με τον οποίο εκτιμά ότι η Ευρώπη διολισθαίνει προς τον αυταρχισμό:

Τα τρία κοινά στοιχεία με τον Μεσοπόλεμο

Η Ματέι δεν ισχυρίζεται ότι ο φασισμός επιστρέφει με την ίδια ακριβώς μορφή του 20ού αιώνα, αλλά ότι αναπαράγονται οι ίδιες οικονομικές προϋποθέσεις:

Κατάρρευση του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης:  Η άνοδος του κόστους ζωής, τα υψηλά επιτόκια και η στασιμότητα των μισθών οδηγούν στη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, δημιουργώντας εκτεταμένη κοινωνική ανασφάλεια.

 Περικοπές κοινωνικού κράτους και αύξηση στρατιωτικών δαπανών

Επισημαίνει την αντίφαση όπου οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επικαλούνται δημοσιονομικούς περιορισμούς για την υγεία, την παιδεία και την κοινωνική πρόνοια, ενώ ταυτόχρονα διοχετεύουν τεράστια ποσά στον επανεξοπλισμό.

Αποπολιτικοποίηση και «αυταρχικός φιλελευθερισμός»:  Όταν τα παραδοσιακά κόμματα (κεντροδεξιά και κεντροαριστερά) εφαρμόζουν τις ίδιες τεχνοκρατικές πολιτικές λιτότητας, οι πολίτες νιώθουν ότι η ψήφος τους δεν αλλάζει τίποτα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κατά την ανάλυσή της, η σύγκλιση της λιτότητας με την άνοδο του Εθνικισμού  στην Ευρώπη συμβαίνει για δύο λόγους:

 Κοινωνική αποσύνθεση και απογοήτευση. Η λιτότητα αποδυναμώνει τα συνδικάτα και τις συλλογικές διεκδικήσεις. Η κοινωνική οργή, μη βρίσκοντας διέξοδο σε αριστερές ή προοδευτικές εναλλακτικές που αμφισβητούν το οικονομικό μοντέλο, στρέφεται προς ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα που υπόσχονται «τάξη» και στοχοποιούν ευάλωτες ομάδες (όπως τους μετανάστες).

 Όπως ακριβώς οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι της δεκαετίας του 1920 στήριξαν τον Μουσολίνι επειδή εγγυόταν την πειθαρχία των εργαζομένων και την προστασία των κερδών, έτσι και σήμερα, κατά τη Ματέι, οι κυρίαρχες ελίτ συχνά προτιμούν αυταρχικές πολιτικές λύσεις παρά να θέσουν υπό αμφισβήτηση την «τάξη του κεφαλαίου».

Η Ματέι επισημαίνει μια βασική αντίφαση στις σημερινές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (και ευρύτερα στη Δύση), ενώ επικαλούνται δημοσιονομικούς περιορισμούς και έλλειψη πόρων όταν πρόκειται για την υγεία, την παιδεία, τις συντάξεις ή την αντιμετώπιση της ακρίβειας, βρίσκουν άμεσα τεράστια κονδύλια για στρατιωτικούς εξοπλισμούς.

 Όπως εξηγεί στη διάλεξή της Rethinking Capitalism (2026) και στη συζήτηση War Abroad, Austerity at Home, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται σε επίπεδα-ρεκόρ εις βάρος του κοινωνικού κράτους. Για τη Ματέι, αυτό αποδεικνύει ότι η λιτότητα δεν σημαίνει «μηδενικές δαπάνες», αλλά επιλεκτική περικοπή όσων ενισχύουν τους εργαζόμενους και ανακατεύθυνση πόρων προς τη στρατιωτική βιομηχανία και τα μεγάλα συμφέροντα.

 Όπως και στον Μεσοπόλεμο, το κλίμα πολεμικής προετοιμασίας και γεωπολιτικής απειλής χρησιμοποιείται από τις ελίτ για να απαιτήσουν «εθνική ενότητα» και θυσίες από τους πολίτες, καθιστώντας τις απεργίες και τις κοινωνικές διεκδικήσεις «αντιπατριωτικές».

Σε συνέντευξή της στο Novara Media, η Ματέι τονίζει ότι ο συνδυασμός αυξανόμενης ανεργίας, πτώσης του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης και εκτίναξης των στρατιωτικών δαπανών περιγράφει τόσο τη δεκαετία του 1930 όσο και τη δεκαετία του 2020.

Όταν η λιτότητα συμπιέζει τους μισθούς και την κατανάλωση, η οικονομία βαλτώνει. Ιστορικά, τα αυταρχικά και φασιστικά καθεστώτα (όπως της Ιταλίας και της Γερμανίας τη δεκαετία του 1930) ξεπέρασαν αυτή τη στασιμότητα στρέφοντας την παραγωγή στον επανεξοπλισμό και τον πόλεμο, χωρίς να θίξουν την ιδιωτική ιδιοκτησία και τα κέρδη, οδηγώντας σε παγκόσμια σύγκρουση.

Ακολουθήστε το Πενταπόσταγμα στο Google news Google News

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Επιστήμη 0

Τρόμος κυριεύει τους Τούρκους! Τι βρίσκουν στις 9 σήραγγες και στους 6 θαλάμους κάτω από την Αγία Σοφία που την αναφέρουν ως "Μεγάλο Τζαμί"

Τα τρομερά μυστικά της Αγίας Σοφίας προκαλούν συνειρμούς και ανησυχία στην τουρκική πλευρά για το τι μπορεί να κρύβει...