Πολύ πριν τα κύματα ιρανικών drones αρχίσουν να πλήττουν αεροδρόμια, ουρανοξύστες και διπλωματικές αποστολές σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, αυτή την εβδομάδα, ο αμερικανικός στρατός είχε ήδη ξεκινήσει να εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης του όπλου που βρίσκεται πίσω από τις πρόσφατες επιθέσεις. Στους στόχους περιλαμβάνονταν περιοχές υψηλού συμβολισμού, όπως η Palm Jumeirah στο Ντουμπάι, αλλά και αεροδρόμια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που ανέδειξε το εύρος και τη σοβαρότητα της απειλής.
Τα drones Shahed στο επίκεντρο
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, τα drones που χρησιμοποιήθηκαν σε αρκετές από τις επιθέσεις φέρουν έντονη ομοιότητα με τα χαμηλού κόστους επιθετικά drones Shahed του Ιράν. Πρόκειται για ένα όπλο τεχνολογικά απλό, αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό, το οποίο έχει εξελιχθεί ταχύτατα σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές τεχνολογίες του σύγχρονου πολέμου διεθνώς.
Η ίδια κατηγορία drones συνδέεται και με επιθέσεις που καταγράφηκαν σε viral βίντεο, στα οποία διακρίνονται εκρήξεις σε πολυώροφο κτίριο στο Μπαχρέιν, στο ξενοδοχείο Fairmont The Palm στο Ντουμπάι, καθώς και σε αεροδρόμιο της πόλης που είχε καλυφθεί από πυκνό καπνό.
Από την άμυνα στην αντιγραφή
Παρότι η τεχνολογία τους δεν θεωρείται προηγμένη, η ικανότητα των drones να προκαλούν χάος σε πόλεις που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ασφαλείς οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείψουν τα παραδοσιακά αμυντικά δόγματα. Όπως αναφέρεται, η Ουάσινγκτον προχώρησε ακόμη και στην ανάπτυξη μιας «αμερικανικής» εκδοχής του ιρανικού όπλου.
Μεταξύ των στόχων που φέρονται να επλήγησαν περιλαμβάνονται η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Ριάντ και εγκαταστάσεις δεδομένων της Amazon στα ΗΑΕ. Ωστόσο, τα ακριβή μοντέλα των drones που χρησιμοποιήθηκαν σε κάθε περίπτωση δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Το αργό που γίνεται φονικό
Ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά των drones Shahed είναι, παραδόξως, η χαμηλή τους ταχύτητα. Τα σύγχρονα συστήματα αεράμυνας έχουν σχεδιαστεί για να εντοπίζουν και να αναχαιτίζουν πυραύλους υψηλής ταχύτητας. Αντίθετα, τα συγκεκριμένα drones κινούνται αργά και σε πολύ χαμηλό ύψος, γεγονός που τα καθιστά σχεδόν αόρατα για πολλά προηγμένα ραντάρ.
Όπως επισημαίνουν οι New York Times, το λογισμικό των ραντάρ συχνά φιλτράρει αργά κινούμενα αντικείμενα, ώστε να αποφεύγεται ο εντοπισμός πουλιών ή μικρών πολιτικών αεροσκαφών. Όταν όμως τα συστήματα προσαρμόζονται για να ανιχνεύσουν drones, κατακλύζονται από ψευδώς θετικά σήματα, δυσκολεύοντας την πλήρη εξουδετέρωση των πραγματικών απειλών.
Ένα δυσβάσταχτο οικονομικό δίλημμα
Το προφίλ «αργά και χαμηλά» δημιουργεί και ένα σοβαρό οικονομικό πρόβλημα για τις χώρες που δέχονται τέτοιες επιθέσεις. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι αραβικές αμυντικές δυνάμεις αναγκάζονται συχνά να χρησιμοποιούν αναχαιτιστικά συστήματα αξίας έως και 3 εκατομμυρίων δολαρίων ανά βολή, προκειμένου να καταρρίψουν ένα drone που κοστίζει μόλις 35.000 δολάρια.
Φθηνά drones, νέοι κανόνες πολέμου
Με μήκος περίπου 3 μέτρα και άνοιγμα φτερών 2,4 μέτρα, το drone Shahed μεταφέρει εκρηκτικό φορτίο στο ρύγχος του και εκρήγνυται κατά την πρόσκρουση. Αφού προγραμματιστούν οι συντεταγμένες του στόχου, μπορεί να ταξιδέψει αυτόνομα για εκατοντάδες μίλια.
Το χαμηλό κόστος κατασκευής του το καθιστά δραματικά φθηνότερο από τους παραδοσιακούς πυραύλους. Όπως εξηγούν αμυντικοί αναλυτές στους New York Times, αυτή η οικονομική προσβασιμότητα επιτρέπει την εκτόξευση μεγάλων σμηνών drones, τα οποία μπορούν να κορέσουν ακόμη και τα πιο εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας.
«Σχεδιασμένα για χάος και εικόνα»
«Είναι σχεδιασμένα για να προκαλούν χάος», δήλωσε στους NYT η Anna Miskelley, αμυντική αναλύτρια της Forecast International. Όπως σημείωσε, η αποτελεσματικότητά τους δεν περιορίζεται μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά επεκτείνεται και στον επικοινωνιακό αντίκτυπο.
Η ίδια υπογράμμισε ότι ο θεαματικός και ιδιαίτερα ορατός τρόπος με τον οποίο τα drones πλήττουν τους στόχους τους, συνοδευόμενος από έντονο θόρυβο, προσελκύει έντονα το ενδιαφέρον του κοινού και των μέσων ενημέρωσης, ενισχύοντας τον ψυχολογικό αντίκτυπο των επιθέσεων.
Η αμερικανική απάντηση: «Αμερικανοποίηση» του όπλου
Αντί να περιοριστεί αποκλειστικά στην καταστροφή των εχθρικών drones, ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται πως επέλεξε μια διαφορετική προσέγγιση, προχωρώντας σε αντίστροφη μηχανική της τεχνολογίας τους. Σύμφωνα με τους New York Times, Αμερικανοί ερευνητές ξεκίνησαν το 2024 να μελετούν τα ιρανικά drones Shahed, αρχικά με στόχο τη χρήση τους ως εικονικούς στόχους εκπαίδευσης για την ανάπτυξη αντιμέτρων.
Ωστόσο, το εγχείρημα σύντομα πήρε άλλη τροπή. Η έρευνα εξελίχθηκε σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα που οδήγησε στη δημιουργία ενός αντίστοιχου αμερικανικού drone, βασισμένου στη φιλοσοφία χαμηλού κόστους και μαζικής χρήσης.
Το LUCAS και η ταχύτητα ανάπτυξης
Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ήταν το Low-Cost Unmanned Combat Aerial System (LUCAS). Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το drone έχει ήδη χρησιμοποιηθεί από αμερικανικές δυνάμεις σε πρόσφατες επιχειρήσεις, τόσο για πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές όσο και για τον κορεσμό των ιρανικών συστημάτων αεράμυνας.
Το LUCAS αναπτύχθηκε από τη SpektreWorks, μια μικρή αμυντική startup με έδρα την Αριζόνα. Αναλυτές που μίλησαν στους New York Times εκτιμούν ότι το σύστημα πιθανότατα βασίζεται σε δορυφορικές επικοινωνίες, όπως το Starshield — τη στρατιωτική εκδοχή του δικτύου Starlink της SpaceX — προκειμένου να φτάνει σε εχθρικούς στόχους.
Το κόστος ως καθοριστικός παράγοντας
Αν και οι αναφορές για τη χρήση του Starshield από το LUCAS δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως, οι ειδικοί θεωρούν ότι η αξιοποίηση ενός εμπορικού δορυφορικού δικτύου θα μπορούσε να εξηγεί τη χαμηλή δομή κόστους του drone.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το πραγματικό επίτευγμα του LUCAS δεν έγκειται τόσο στην τεχνολογία του, όσο στην ταχύτητα με την οποία αναπτύχθηκε. Ο αμερικανικός στρατός αντέγραψε το όπλο ενός ανταγωνιστή και έθεσε σε επιχειρησιακή χρήση τη δική του εκδοχή μέσα σε περίπου 18 μήνες. Με κόστος 35.000 δολάρια, έναντι 2,5 εκατομμυρίων δολαρίων για έναν πύραυλο κρουζ Tomahawk, τα οικονομικά δεδομένα θεωρούνται αδιαμφισβήτητα.
Μαθήματα από τον πόλεμο των drones στην Ουκρανία
Οι τακτικές που πλέον γίνονται ορατές στη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο είχαν εμφανιστεί νωρίτερα στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, όπου τα drones Shahed χρησιμοποιούνται εκτενώς από το 2022.
Οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αναπτύξει ασυνήθιστα και ευρηματικά αντίμετρα, όπως συστήματα ακουστικής ανίχνευσης που «ακούν» τον χαρακτηριστικό ήχο του drone, ο οποίος θυμίζει χλοοκοπτικό. Παράλληλα, εφαρμόζονται μέθοδοι αναχαίτισης που κυμαίνονται από πολυβόλα και ηλεκτρονικές παρεμβολές, μέχρι δίχτυα και άλλα drones.
Η ουκρανική τεχνογνωσία στο προσκήνιο
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι το Κίεβο βρίσκεται σε συζητήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους και ηγέτες χωρών του Κόλπου για την τεχνολογία άμυνας κατά των drones, καθώς οι επιθέσεις εντείνονται.
«Η τεχνογνωσία της Ουκρανίας στην αντιμετώπιση των drones Shahed είναι αυτή τη στιγμή η πιο προηγμένη στον κόσμο», είχε αναφέρει ο Ζελένσκι, απευθυνόμενος σε αραβικές δυνάμεις όταν του ζητήθηκαν στρατηγικές για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης απειλής.
