Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για το μέλλον της Δύσης, η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου εξελίχθηκε σε πεδίο ριζικού επανακαθορισμού των διατλαντικών σχέσεων. Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έστειλε ένα ξεκάθαρο, σκληρό, αλλά και συναισθηματικά φορτισμένο μήνυμα προς τους Ευρωπαίους ηγέτες: Η Αμερική παραμένει φίλη, αλλά η εποχή της αποκλειστικής και «δωρεάν» εξάρτησης έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη, δια στόματος της Προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και των ηγετών Γερμανίας και Γαλλίας, δείχνει να αντιλαμβάνεται το μήνυμα, προχωρώντας σε ιστορικές αποφάσεις για την αμυντική της θωράκιση και την αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων.
«Παιδί της Ευρώπης» αλλά και «Κριτικός Φίλος»
Ο Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε να ξεκινήσει την ομιλία του με μια αναφορά στους βαθύτατους ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς που ενώνουν τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, χαρακτηρίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «παιδί της Ευρώπης». Με αυτή τη φράση θέλησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις περί απομόνωσης και να υπογραμμίσει ότι η Αμερική δεν αποστρέφει το βλέμμα της από τη Γηραιά Ήπειρο.
Ωστόσο, αμέσως μετά, ο τόνος του έγινε αυστηρός. Όπως μεταδίδουν τα διεθνή πρακτορεία Reuters, Bloomberg και CNN, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας προειδοποίησε τους Ευρωπαίους συμμάχους να μην πέφτουν θύματα μιας «επικίνδυνης παραίσθησης». Η παραίσθηση αυτή, σύμφωνα με τον Ρούμπιο, είναι η πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να επωμίζονται επ' αόριστον το δυσανάλογο βάρος της παγκόσμιας ασφάλειας, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες θα απολαμβάνουν τα οφέλη χωρίς να πληρώνουν το αντίτιμο.
«Δεν υπάρχει τίποτα πιο επικίνδυνο από το να πιστεύετε ότι η ασφάλειά σας μπορεί να ανατεθεί εξ ολοκλήρου σε άλλους», τόνισε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το ΝΑΤΟ να λειτουργεί ως πραγματική συμμαχία ισότιμων μελών και όχι ως μηχανισμός προστασίας. Ο Ρούμπιο αυτοχαρακτηρίστηκε ως «κριτικός φίλος», δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα στηρίξουν την Ευρώπη, αρκεί η Ευρώπη να ηγηθεί της δικής της άμυνας.
Η Σκληρή Γραμμή Τραμπ και η Κίνα
Η τοποθέτηση του Ρούμπιο αντικατοπτρίζει πλήρως το δόγμα του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει θέσει ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση της Κίνας και την ανασυγκρότηση της αμερικανικής οικονομίας. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ εξήγησε ότι οι πόροι των ΗΠΑ δεν είναι απεριόριστοι και ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να ιεραρχήσει τις απειλές στον Ινδο-Ειρηνικό.
Το μήνυμα ήταν σαφές: Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την «αυλή» της, ιδιαίτερα απέναντι στη ρωσική απειλή και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Ρούμπιο διευκρίνισε ότι αυτό δεν σημαίνει αποχώρηση των ΗΠΑ, αλλά «επανατοποθέτηση».
Η Ευρωπαϊκή Απάντηση: Τέλος στην Ομοφωνία;
Από την πλευρά της Ευρώπης, οι αντιδράσεις δείχνουν ότι το μήνυμα έχει ληφθεί και η ήπειρος περνάει σε φάση βίαιης ενηλικίωσης. Η ατμόσφαιρα στο Μόναχο σηματοδοτεί μια στροφή προς την «άμυνα, την ισχύ και τη μεγαλύτερη ευθύνη».
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προχώρησε σε μια βαρυσήμαντη πρόταση, ζητώντας ουσιαστικά την κατάργηση του κανόνα της ομοφωνίας (βέτο) σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. «Πρέπει να αποφασίζουμε ταχύτερα», δήλωσε, αναγνωρίζοντας ότι τα εθνικά βέτο έχουν κρατήσει την Ευρώπη δέσμια της αδράνειας για πάρα πολλά χρόνια. Στόχος είναι η δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ένωσης» που θα μπορεί να αντιδρά άμεσα σε κρίσεις, χωρίς να περιμένει το «πράσινο φως» και από τους 27.
Μερτς και Μακρόν: Ενιαίο Μέτωπο
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων της ΕΕ. Ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, παραδέχθηκε με ρεαλισμό ότι η κριτική των ΗΠΑ έχει βάση. Κάλεσε την Ευρώπη να «κάνει περισσότερα» για να κρατήσει το ΝΑΤΟ ζωντανό, τονίζοντας ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν είναι χάρη προς τον Τραμπ, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης για την ίδια τη Γερμανία.
Παράλληλα, ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, επανέφερε με ένταση το ζήτημα της «στρατηγικής αυτονομίας», η οποία πλέον δεν φαντάζει ως γαλλική φιλοδοξία, αλλά ως ευρωπαϊκή αναγκαιότητα.
Συνοψίζοντας, η Διάσκεψη του Μονάχου του 2026 καταγράφεται ως η στιγμή της αλήθειας. Οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, διά στόματος Ρούμπιο, έθεσαν τους όρους του παιχνιδιού, και η Ευρώπη, συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα των στιγμών, δείχνει έτοιμη να αφήσει πίσω τις ψευδαισθήσεις και να μετατραπεί από «καταναλωτή ασφάλειας» σε «πάροχο ισχύος».
