Η γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής παίρνει πλέον σάρκα και οστά μέσα από τα επίσημα βίντεο του Λευκού Οίκου. Ο Ντόναλντ Τραμπ, με έναν χοντρό μαύρο μαρκαδόρο ανά χείρας, υπέγραψε το ιστορικό μνημόνιο των 14 σημείων με το Ιράν, έχοντας δίπλα του έναν προφανώς ανακουφισμένο Εμανουέλ Μακρόν να χειροκροτεί. «Μόλις το υπέγραψα στις Βερσαλλίες», δήλωσε κυνικά ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους, προτού επιβιβαστεί στο Air Force One για την Ουάσιγκτον.
Την ίδια ώρα, το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA δημοσίευσε τις αντίστοιχες φωτογραφίες του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν να υπογράφει το δικό του αντίγραφο στην Τεχεράνη. Αυτή η «από απόσταση» διαδικασία δεν ήταν τυχαία. Μετά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, το πολιτικό κλίμα στο Ιράν είναι εξαιρετικά εύθραυστο.
Μια δημόσια χειραψία Ιρανού αξιωματούχου με Αμερικανό θα ισοδυναμούσε με πολιτική αυτοκτονία στο εσωτερικό της χώρας. Ωστόσο, το γεγονός ότι το κείμενο φέρει τις υπογραφές των δύο αρχηγών κρατών αυξάνει κατακόρυφα το πολιτικό κόστος για όποιον σκεφτεί να το παραβιάσει πρώτος.
Η «ακτινογραφία» των 14 σημείων και τα κέρδη της Τεχεράνης
Αν κοιτάξουμε την ουσία της συμφωνίας, η Τεχεράνη δικαιούται να χαμογελάει κάτω από τα γένια της. Μπορεί ο διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ να δηλώνει για εσωτερική κατανάλωση ότι η συμφωνία «καταγράφει την αποτυχία των ΗΠΑ», αλλά στην πράξη πρόκειται για ένα σκληρό, πολιτικό αλισβερίσι.
Το Ιράν παίρνει αμέσως αυτό που ήθελε: Άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών, ελεύθερη πρόσβαση στο διεθνές τραπεζικό σύστημα (SWIFT) και άμεση έκδοση αδειών από το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών για την εξαγωγή αργού πετρελαίου. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να απομακρύνουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν.
Και το κερασάκι στην τούρτα; Ένα μαμούθ πακέτο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση της ιρανικής οικονομίας. Το κορυφαίο αμερικανικό «κόλπο» εδώ είναι ότι ο Τραμπ δεν θα βάλει ούτε σεντ από την τσέπη του Αμερικανού φορολογούμενου. Τα χρήματα αυτά θα υποχρεωθούν να τα καταβάλουν οι πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ) ως τίμημα για τη δική τους ασφάλεια.
Αυτό μεταφράζεται ως μια άτυπη, αλλά πανίσχυρη αμερικανοϊρανική ομπρέλα προστασίας πάνω από τον Λίβανο, και κατ' επέκταση πάνω από τη Χεζμπολάχ. Ο νέος γενικός γραμματέας της οργάνωσης, Ναΐμ Κάσεμ, έσπευσε με διάγγελμά του να πανηγυρίσει για «μεγάλη νίκη», καλώντας μάλιστα τη λιβανική κυβέρνηση να διακόψει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου βλέπει με τρόμο τις ΗΠΑ να αναγνωρίζουν στο Ιράν ρόλο ρυθμιστή για την ασφάλεια του Λιβάνου, περιορίζοντας δραματικά την ελευθερία δράσης του ισραηλινού στρατού (IDF) στην περιοχή.
Το πυρηνικό «πάγωμα» και το χρονόμετρο των 60 ημερών
Τι έδωσε το Ιράν ως αντάλλαγμα για όλα αυτά; Μια «επαναβεβαίωση» ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα και ένα προσωρινό πάγωμα του προγράμματός του στο σημείο που βρίσκεται σήμερα (status quo). Το εμπλουτισμένο ουράνιο θα αραιωθεί επί τόπου υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ, αλλά δεν πρόκειται να βγει από την ιρανική επικράτεια.
Οι δύο πλευρές έχουν πλέον μπροστά τους ένα ασφυκτικό παράθυρο 60 ημερών για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία. Μέσα σε δύο μήνες πρέπει να λυθούν τεχνικά ζητήματα δεκαετιών. Ο Τραμπ πήρε την επικοινωνιακή νίκη που ήθελε, το Ιράν πήρε την οικονομική ανάσα που είχε ανάγκη, αλλά οι πύραυλοι της Τεχεράνης παραμένουν στις θέσεις τους. Όπως προειδοποίησε με νόημα ο Γκαλιμπάφ: «Οι πύραυλοί μας προορίζονται για εκτόξευση, όχι για διαπραγμάτευση. Αν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, δεν θα τις τηρήσουμε ούτε εμείς».
Το ρολόι της Μέσης Ανατολής άρχισε να χτυπά αντίστροφα.
