Μια διπλωματική συνάντηση υψηλής έντασης φέρνει στο φως ρεπορτάζ του αμερικανικού Politico, αποκαλύπτοντας το παρασκήνιο της κεκλεισμένων των θυρών επαφής μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Στο επίκεντρο της συζήτησης στον Λευκό Οίκο βρέθηκε ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»: η μελλοντική συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας εν μέσω των ανοιχτών πολεμικών μετώπων.
Η οργή για το Ιράν και οι «τζαμπατζήδες» σύμμαχοι
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico, η ατμόσφαιρα καθορίστηκε από την έντονη δυσαρέσκεια του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να μην μπορούσε να ξεπεράσει την άρνηση ευρωπαϊκών κρατών να παραχωρήσουν άδεια χρήσης στρατιωτικών βάσεων και εναέριου χώρου στις αμερικανικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων απέναντι στο Ιράν.
Παρότι, όπως σημειώνεται, δεν διατύπωσε συγκεκριμένες νέες απαιτήσεις ούτε απείλησε ευθέως με αποχώρηση ή μείωση δεσμεύσεων στο ΝΑΤΟ, ο Τραμπ επέμεινε έντονα στο ζήτημα, νιώθοντας προδομένος. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η άρνηση χωρών όπως η Γαλλία και η Ισπανία επιβεβαίωσε την πάγια αντίληψή του ότι οι Ευρωπαίοι λειτουργούν ως «τζαμπατζήδες», εξασφαλίζοντας την άμυνά τους μέσω της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος χωρίς να προσφέρουν ανταλλάγματα.
Τη συγκεκριμένη αμερικανική δυσαρέσκεια είχε εκφράσει δημοσίως και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, μέσω του τηλεοπτικού δικτύου Fox News: «Δεν τους ζητάμε να πραγματοποιήσουν αεροπορικές επιδρομές. Όταν χρειαζόμαστε να μας επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε τις στρατιωτικές τους βάσεις, η απάντησή τους είναι όχι; Τότε γιατί είμαστε στο ΝΑΤΟ;».
Ο τακτικός ελιγμός του Ρούτε για την Ουκρανία
Ο ρόλος του Μαρκ Ρούτε, όπως περιγράφεται, περιορίστηκε στο να απορροφήσει τους κραδασμούς και την οργή του Αμερικανού προέδρου. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει ως απόλυτη προτεραιότητα να διασφαλίσει τη συνέχεια της συμμαχίας και, πρωτίστως, να εξασφαλίσει ότι η αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία δεν θα διακοπεί.
Μετά το πέρας της συνάντησης, ο Μαρκ Ρούτε επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, κάνοντας λόγο για μια «ειλικρινή» επαφή, παραδεχόμενος ωστόσο δημοσίως την απογοήτευση του Τραμπ. Αναφερόμενος στην καθυστερημένη αντίδραση ορισμένων κρατών στο ζήτημα του Ιράν, επιχείρησε να τη δικαιολογήσει εν μέρει, υποστηρίζοντας ότι αρκετοί σύμμαχοι πιάστηκαν απροετοίμαστοι από την αιφνιδιαστική φύση των επιχειρήσεων, τη στιγμή που οι ΗΠΑ δεν είχαν διατυπώσει σαφή και έγκαιρα αιτήματα, για παράδειγμα, για περιπολίες στα Στενά του Ορμούζ.
Διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο Politico αποκωδικοποίησαν τη στάση του Γενικού Γραμματέα: «Η εστίαση είναι στο τι είναι καλύτερο για την Ουκρανία. [...] Όσο κι αν είναι ντροπιαστική η δημόσια κολακεία προς τον Τραμπ, είναι ένα μικρό τίμημα», σχολίασε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης.
Η σταδιακή αποστασιοποίηση της Ευρώπης
Παρά τις διαβεβαιώσεις του Ρούτε ότι τα ευρωπαϊκά κράτη αυξάνουν ραγδαία τις αμυντικές τους δαπάνες, η δυσαρέσκεια φαίνεται να είναι αμφίδρομη. Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται ανοιχτά για ένα μέλλον με λιγότερη αμερικανική παρουσία. Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη τοποθέτηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, η οποία παραδέχθηκε ότι οι ευρωαμερικανικές σχέσεις διανύουν μια «ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο».
Η Μελόνι προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, τονίζοντας την ανάγκη η Ευρώπη να οικοδομήσει δικές της, ανεξάρτητες στρατιωτικές δυνάμεις, «που να μην μας αφήνουν εξαρτημένους από τους Αμερικανούς συμμάχους μας».
Παρόλα αυτά, όπως παραδέχονται και Αμερικανοί αξιωματούχοι, βραχυπρόθεσμα, η επιχειρησιακή εξάρτηση της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει ένας αδιαμφισβήτητος παράγοντας λειτουργίας της Συμμαχίας.