Αρχείο

Όταν ένα παιδί είναι ατίθασο...

Έχουμε αναρωτηθεί άραγε τι κρύβει μέσα του ένα παιδί ατίθασο, ένα παιδί που αναστατώνει κάθε φορά τη μαθητική τάξη και οι ωριαίες αποβολές είναι μια συνηθισμένη ιστορία γι’ αυτό;

Όχι, δεν αναζητώ την αιτία αυτής της συμπεριφοράς. Γι αυτήν έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφορες εξηγήσεις, όπως αυτή της έλλειψης αγάπης και της αδιαφορίας εκ μέρους των γονιών. Άλλωστε, πολλές φορές αυτού του είδους οι συμπεριφορές δεν πηγάζουν απαραιτήτως από ένα ελλιπές οικογενειακό περιβάλλον, αλλά είναι αυτό που λέμε «θέμα χαρακτήρα». Το ζητούμενο εδώ είναι να δούμε τι μπορεί να υπάρχει στο βάθος της ψυχής ενός ατίθασου παιδιού πίσω από τα «αγκάθια» που βλέπουμε και ποια θα πρέπει να είναι η δική μας αντιμετώπιση.

Όπως όλοι γνωρίζουμε από προσωπική εμπειρία στις σχολικές αίθουσες, οι εκπαιδευτικοί απέναντι στην αταξία λειτουργούν με την τακτική της τιμωρίας και ακόμη χειρότερα του αποκλεισμού. Δυστυχώς, λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν ότι με αυτή την τακτική όχι μόνο δεν αποσβήνεται η άσχημη συμπεριφορά του μαθητή, αλλά αντιθέτως οξύνεται και το παιδί γεμίζει όλο και περισσότερο με την επιθυμία να αντιδράσει και να επαναστατήσει εναντίον αυτού που το τιμωρεί.

Η χειρότερη συνέπεια όμως αυτής της τακτικής δεν είναι αυτή που μόλις ειπώθηκε. Η χειρότερη είναι ότι μ’ αυτόν τον τρόπο, δεν δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να καλλιεργήσουν και να εξωτερικεύσουν μια τυχόν θετική πλευρά του χαρακτήρα τους, αφού τους κολλάνε την ταμπέλα και τα κάνουν να πιστέψουν ότι είναι «κακά παιδιά».

Έτσι, η προσκόλληση των εκπαιδευτικών –αλλά και των γονιών- στην κακή συμπεριφορά των παιδιών τους, όχι μόνο τα αδικεί, αφού κανείς άνθρωπος δεν έχει μόνο «κακή συμπεριφορά», αλλά πιθανόν τους στερεί και την καλλιέργεια της άλλης, της επιθυμητής συμπεριφοράς. Και αυτό γιατί το παιδί δεν ενθαρρύνεται σε κάτι καλό, αλλά με την πεποίθηση πως ό,τι κάνει είναι κακό ή με την σκέψη ότι τραβάει περισσότερο την προσοχή των άλλων με την άσχημη συμπεριφορά του, εμμένει σε αυτήν.

Άλλωστε, είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να χαρακτηρίζει έναν άνθρωπο –πόσο μάλλον ένα παιδί- ως «κακό». Ο Θεός ο ίδιος είπε «ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω». Ούτε πάλι έχει κάποιος το δικαίωμα να προδικάζει την πορεία ενός παιδιού με φράσεις του τύπου «έτσι όπως φέρεσαι δεν θα καταφέρεις τίποτα στη ζωή σου!».

Και απ’ την άλλη έχουμε άραγε αναρωτηθεί ποτέ αν τα λεγόμενα «καλά» παιδιά κρύβουν μέσα τους συναισθήματα ίδια ή και πολύ πιο άσχημα από αυτά που εξωτερικεύουν τα «κακά»; Έχουμε προσπαθήσει να μπούμε εις βάθος στην ψυχολογική τους κατάσταση τη στιγμή που τα έχουμε μπροστά μας; Ή έχουμε παρατηρήσει τα ξεσπάσματα των “καλών” παιδιών και τις συνέπειες μιας πιθανής εξωτερίκευσης σε μεγαλύτερη ηλικία;

Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο ένα ήσυχο και ευγενικό παιδί να φέρεται έτσι από το φόβο της τιμωρίας, αλλά κατά βάθος να έχει συναισθήματα ζήλειας, μίσους και εκδικητικότητας. Ένα παιδί που ποτέ δε θα πειράξει το διπλανό του, ίσως ποτέ να μην τον βοηθήσει κιόλας! Αντίθετα, συχνά παρατηρούμε ένα παιδί τόσο εξωστρεφές να είναι περισσότερο ικανό να συνάψει στενούς δεσμούς φιλίας και περισσότερο πρόθυμο να βοηθήσει τους άλλους σε δύσκολες στιγμές και να μοιραστεί μαζί τους.

Αλλά και στην ενηλικίωση, ένα ήσυχο παιδί πιθανόν να μην έχει το δυναμισμό που απαιτείται για την αντιμετώπιση ορισμένων συγκυριών ή να μην είναι σε θέση να αναλάβει θέσεις που απαιτούν δράση και πυγμή. Από την άλλη ένα παιδί που κατά τα σχολικά έτη ήταν η «πέτρα του σκανδάλου», ίσως στην πορεία να γίνει αγαπητό ακριβώς γι’ αυτήν την εξωστρέφεια και το μοίρασμα της αγάπης του, για τις ικανότητές του σε άλλους τομείς.

Γι’ αυτό λοιπόν αγαπητοί γονείς και εκπαιδευτικοί, ας μην ανησυχούμε για την εξέλιξη ενός παιδιού που κουράζει με την ατίθαση συμπεριφορά του, γιατί η ψυχή του αλλά και η μετέπειτα ζωή του μπορεί να είναι πολύ καλύτερη από την αντίστοιχη παιδιών που, για επιφανειακούς και μόνο λόγους, τους έβαλαν την ταμπέλα του «καλού παιδιού».

Και κυρίως ας μην το κρίνουμε εστιάζοντας μόνο σε αυτό στερώντας του την αναγνώριση και των καλών πτυχών του χαρακτήρα του. Ας ακολουθήσουμε το λόγο της Αγίας Γραφής που για ακόμη μία φορά φαίνεται πόσο σοφή και Θεία είναι με το λόγο της: «μην κρίνετε κατ’ όψιν αλλά την δικαίαν κρίσιν κρίνατε» και ας είμαστε σίγουροι πως θα έχουμε ακολουθήσει το σωστό μονοπάτι. Θ

Έρη Αργυρού - Εκπαιδευτικός

ΕΣΥ/Περιοδικό για νέους με άποψη

Ακολουθήστε το Πενταπόσταγμα στο Google news

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ