Γεμάτη παγίδες και αβεβαιότητες η πορεία της Τουρκίας προς τη Συρία-Γαϊτανάκι με ΗΠΑ,Ρωσία, Ευρώπη, μεταναστευτικό-Κίνδυνος και για τις χριστιανικές μειονότητες

Δημοσίευση: 9 Οκτωβρίου 2019, 7:11 μμ

Του Άγγελου Ρούσσου


Το Bloomberg αναφέρει πως ο τουρκικός στρατός άρχισε να περνά τα σύνορα της Συρίας. και στηρίζει την είδηση του σε Τούρκο αξιωματούχο…

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δικαιώθηκε στην εμπιστοσύνη του προς τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τράμπ. Ο ηγέτης των ΗΠΑ του έδωσε το πράσινο φως για μια τουρκική εισβολή στη βορειοανατολική Συρία για να χαράξει τη «ασφαλή ζώνη» που η Άγκυρα πιέζει για αρκετό καιρό.

Τα υπόλοιπα περί απειλών είναι προφάσεις εν αμαρτίαις

Η Άγκυρα θέλει αποκλειστικό στρατιωτικό έλεγχο σε μια περιοχή μήκους 480 χιλιομέτρων και τουλάχιστον 30 χιλιομέτρων βαθιά στο συριακό έδαφος ανατολικά του ποταμού Ευφράτη. Σκοπεύει να εξαλείψει τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) – την κουρδική ομάδα που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ, αλλά η ίδια θεωρεί τρομοκρατική οργάνωση και απειλή για την ασφάλεια – από την περιοχή. Η Άγκυρα θέλει επίσης να εγκαταστήσει το μεγαλύτερο μέρος των 3.6 εκατομμυρίων προσφύγων που φιλοξενεί η Τουρκία με μεγάλο κόστος στην περιοχή.


Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι υποστηρικτές του Ερντογάν τον πείθουν με επαίνους για την «αξιοσημείωτη διπλωματική επιτυχία» του με τον Τραμπ. Σύμφωνα με τον Mehmet Barlas, τον επικεφαλής της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Sabah και έναν αυστηρό υποστηρικτή του Ερντογάν, «ο Πρόεδρος Ερντογάν επέδειξε παραδειγματική συμπεριφορά σε αυτήν την κρίση και εξασφάλισε ένα θαυμάσιο επίτευγμα».

Ωστόσο, το πράσινο φως του Τράμπ έρχεται με προειδοποιήσεις. Αρχικά, προειδοποίησε τον Ερντογάν ότι η Τουρκία θα είναι υπεύθυνη για οποιαδήποτε αναζωπύρωση από το ισλαμικό κράτος στην περιοχή. Πολλοί Τούρκοι αναλυτές πιστεύουν ότι αυτό θα αφήσει τις τουρκικές δυνάμεις στη Συρία να αντιμετωπίσουν μια απειλή από τον ISIS εκτός από εκείνη των Κούρδων. Ιδίως μετά την απειλή των τελευταίων να αφήσουν ελεύθερους τους κρατούμενους τζιχαντιστές.

Η Άγκυρα κατακρίνεται ήδη διεθνώς επίσης για την αντιτρομοκρατική εκστρατεία της. Ορισμένοι δυτικοί σχολιαστές εικάζουν ήδη για εγκλήματα πολέμου που θα διαπράξει η Τουρκία ενάντια στους Κούρδους. Τέτοια άρθρα αναμένεται να αυξηθούν εάν η τουρκική επιχείρηση εκτοπίσει τοπικούς Κούρδους και μέλη χριστιανικών μειονοτήτων.

Ο Akdogan Ozkan, ένας αρθρογράφος για την ανεξάρτητη πύλη ειδήσεων T24, αναφέρεται επίσης σε αυτό το σημείο. «Αν η Άγκυρα δεν προστατεύσει τα συμφέροντα των Κούρδων στην ασφαλή ζώνη που προτίθεται να δημιουργήσει, όσο τα συμφέροντα των Σουνιτών Άραβων και των Τουρκμένων, τότε … ποτέ δεν θα επιτύχουμε διαρκή ειρήνη στη Συρία», έγραψε.

Η γενική πεποίθηση είναι ότι η Άγκυρα θα περπατήσει με σύνεση και θα κινηθεί αργά μέχρι να εκκαθαριστούν κάποιες περιοχές. Αυτό είναι επίσης ένα “καθήκον” που θα πρέπει να πραγματοποιήσει μόνη, χωρίς καμία διεθνή υποστήριξη και, ενδεχομένως, με εμπόδια από άλλους ενδιαφερόμενους στη Συρία.

Ούτε είναι σαφές εάν μπορεί τελικά να βασιστεί στον Τραμπ. Πολλοί αναλυτές υπενθυμίζουν ότι η εξίσου απροσδόκητη απόφαση του τον περασμένο Δεκέμβριο να αποσύρει αμερικανικά στρατεύματα από τη Συρία είχε επίσης έρθει μετά από μια συνομιλία με τον Ερντογάν μετά από τουρκικές απειλές για αποστολή του στρατού στη βορειοανατολική Συρία.

Η Τουρκία ήλπιζε εκείνη την εποχή για μια ομαλή αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τα εδάφη ανατολικά του ποταμού Ευφράτη και την αντικατάστασή τους από τον τουρκικό στρατό – και πάλι με τακτικό τρόπο.

Αυτό, ωστόσο, δεν συνέβη ποτέ λόγω της αντιπολίτευσης στην Ουάσινγκτον για την απόφαση του Τράμπ να αποχωρήσει από τη Συρία.

«Ο Τράμπ ξέρει ότι ενεργεί ενάντια στις επιθυμίες της πολιτικής ελίτ στην Ουάσινγκτον», δήλωσε ένας δυτικός διπλωμάτης στο δίκτυο Al-Monitor υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Όντας ασταθής, θα μπορούσε να εξοντώσει τις ελπίδες του Ερντογάν τόσο εύκολα όσο τις έθεσε», πρόσθεσε.

Οι Τούρκοι αναλυτές σημειώνουν ότι η ισχυρή αντιπολίτευση στην Ουάσιγκτον για την τελευταία της απόφαση να μην υποστηρίξει το YPG (Κούρδους) κατά της Τουρκίας έχει ήδη αναγκάσει τον Τραμπ να αλλάξει… βιολί.

«Όπως έχω δηλώσει έντονα πριν και απλώς θα επαναλάβω, αν η Τουρκία κάνει κάτι που εγώ, με τη μεγάλη μου και ασύγκριτη σοφία, θεωρήσω ότι είναι εκτός ορίων, θα καταστρέψω την οικονομία της Τουρκία «είπε ο Τραμπ προχθες.

Ουσιαστικά επανήλθε στην παρατήρηση του τον Ιανουάριο, λίγο μετά την απόφασή του να αποσυρθεί από τη Συρία, όπου απείλησε ότι «θα καταστρέψει οικονομικά την Τουρκία» εάν επιτεθεί στο YPG.

Ο Τραμπ υπενθυμίζει επίσης ότι οι κυρώσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ στην Τουρκία σε περιπτώσεις όπως η φυλάκιση του Aμερικανού πάστoρα Andrew Brunson είχε ως αποτέλεσμα σοβαρές συνέπειες για την τουρκική οικονομία το 2018.

Προς το παρόν, όμως, ο Τραμπ έχει ξεκάθαρες αμφιβολίες ως προς το αν η Ουάσινγκτον θα προστατεύσει ενεργά το YPG ενάντια στον τουρκικό στρατό. Ο Ερντογάν αισθάνεται πιο ενδυναμωμένος, βλέποντας ότι δεν υπάρχει εξωτερική δύναμη που θα προσπαθήσει να αποτρέψει την εισβολή του στη Συρία.

Η δήλωση του Λευκού Οίκου σχετικά με την τηλεφωνική συνδιάλεξη Erdogan-Trump στις 6 Οκτωβρίου δείχνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα συμμετάσχουν σε αυτή τη δράση με κανέναν τρόπο. Παρόλα αυτά, η πιθανότητα να αλλάξει το μυαλό του Τραμπ προκαλεί στους φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές να καλέσουν τον Ερντογάν να ενεργήσει γρήγορα.

Ο Omer Ozkizilcik από το think tank SETA που χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση στην Άγκυρα πιστεύει ότι «η Τουρκία πρέπει να εργαστεί γρήγορα για να αποτρέψει την επανάληψη της «απόσυρσης» του Τραμπ από τη Συρία το Δεκέμβριο του περασμένου έτους». Ο Ozkizilcik υποστήριξε σε μια γνωμοδότηση για το επίσημο κανάλι του TRT World; «Κάθε καθυστέρηση στην μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να μην συμβεί τίποτα.»

Ο πολιτικός σχολιαστής Taha Akyol επεσήμανε ότι η ασφαλής ζώνη που θέλει η Άγκυρα θα απαιτήσει από την Τουρκία να ελέγξει μια περιοχή μεγέθους περίπου 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. «Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Τουρκία μπορεί να ελέγξει [την ασφαλή ζώνη] χωρίς να εισέλθει στον συριακό εναέριο χώρο. Αλλά η αμερικανική στάση δεν είναι ένα θετικό σημάδι για το μέλλον”, γράφει ο Akyol στο Karar, υπογραμμίζοντας ότι η τρέχουσα θέση του Trump δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρονται από τη Συρία.

Όσον αφορά τα θέματα, δεν υπάρχει εγγύηση ότι οι δυνάμεις των ΗΠΑ εκτός της ασφαλούς ζώνης της Τουρκίας θα αποσυρθούν. Αυτό σημαίνει ότι η συμμαχία ΗΠΑ-YPG στη Συρία θα μπορούσε να συνεχιστεί και μπορεί ακόμη και να εδραιωθεί μετά την εγκαθίδρυση της ζώνης από την Τουρκία. Με άλλα λόγια, η πιθανότητα ότι οι Κούρδοι θα αποκτήσουν κάποια αυτονομία στη βόρεια Συρία, μια πιθανότητα που φοβάται η Τουρκία, δεν θα έχει απομακρυνθεί από την εισβολή της Τουρκίας.

Ο Mehmet Tezkan, από την ανεξάρτητη πύλη ειδήσεων T24, υποστήριξε ότι θα είναι σχεδόν αδύνατο να υλοποιηθεί το σχέδιο του Ερντογάν για τη τοποθέτηση εκατομμυρίων προσφύγων στην ασφαλή ζώνη. «Αυτό θα απαιτήσει 24 δις ευρώ [26 δισεκατομμύρια δολάρια]. Ποιος θα δώσει αυτά τα χρήματα; «έγραψε ο Tezkan.

Η Τουρκία τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή στήριξη για την κατασκευή 140 νέων χωριών στη βόρεια Συρία με πληθυσμό 5.000 κατοίκων και την εγκατάσταση ενός εκατομμυρίου Συρίων σε 50 συνοικίες με πληθυσμό 30.000 κατοίκων.

Ο Ερντογάν παίζει με τους ευρωπαϊκούς φόβους για περισσότερους πρόσφυγες από τη Συρία χρησιμοποιώντας ένα μίγμα απειλών και δελεαστικών προτάσεων για να πάρει αυτά τα χρήματα από την Ευρώπη.

Ο Wolfango Piccoli, ο συμπρόεδρος της διεθνούς συμβουλευτικής εταιρείας Teneo που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Τουρκία, ισχυρίστηκε ότι η Τουρκική επιχείρηση είναι πιο πιθανό να πραγματοποιηθεί τώρα, αν και ο χρόνος και το πεδίο εφαρμογής της παραμένουν ασαφείς λόγω των εκκρεμών ανησυχιών. Ο Piccoli υποστήριξε επίσης ότι η Άγκυρα θα αγωνιστεί για να καταλάβει και να κρατήσει ένα τόσο μεγάλο τμήμα της βόρειας Συρίας. «Αρχικά οποιαδήποτε τουρκική εισβολή είναι πιθανό να λάβει χώρα σε μια αγροτική περιοχή και να έχει σχετικά περιορισμένο πεδίο εφαρμογής», δήλωσε ο Piccoli.

Η θέση της Ρωσίας σχετικά με την τουρκική επιχείρηση είναι επίσης ασαφής. Η Μόσχα αναφέρει ότι τα εδάφη που καταλαμβάνει η Τουρκία στη Συρία πρέπει να παραδοθούν στη Δαμασκό.

Οι αναλυτές πιστεύουν ότι η Ρωσία θα διατηρήσει αρχικά χαμηλό προφίλ στην τουρκική επιχείρηση, επειδή έχει τη δυνατότητα να αναγκάσει τον Trump να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από την περιοχή. Παρόλα αυτά, δεν δίνει στην Άγκυρα λευκή επιταγή.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε στους δημοσιογράφους στις 7 Οκτωβρίου ότι η Μόσχα γνώριζε ότι η Τουρκία συμμερίζεται τη θέση της Ρωσίας για την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας. «Ελπίζουμε ότι οι Τούρκοι συνάδελφοί μας θα τηρήσουν αυτή τη θέση σε όλες τις καταστάσεις», δήλωσε ο Πεσκόφ.