Φώτης Κόντογλου: Σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή ο διακεκριμένος λογοτέχνης και αγιογράφος-Εικόνες

Δημοσίευση: 13 Ιουλίου 2019, 8:37 πμ

Σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή ο Φώτης Κόντογλου, έχοντας αφήσει μία τεράστια παρακαταθήκη λογοτεχνικών έργων αλλά και αγιογραφιών στην Ελληνική ιστορία των τεχνών και του πολιτισμού.


 

Σαν σήμερα 13 Ιουλίου 1965 “έφυγε” από τη ζωή ο Φώτης Κόντογλου, Μικρασιάτης λογοτέχνης, ζωγράφος και αγιογράφος, από τα επίλεκτα μέλη της γενιάς του ’30, που αναζήτησε την ελληνικότητά της μέσα από την επιστροφή στις ρίζες. Μαθητές του υπήρξαν οι διακεκριμένοι ζωγράφοι Σπύρος Βασιλείου, Γιάννης Τσαρούχης και Νίκος Εγγονόπουλος. 

Γεννήθηκε στο Αϊβαλί (τις αρχαίες Κυδωνίες) στις 8 Νοεμβρίου 1895 και ήταν γιος του Νικολάου Αποστολέλη και της Δέσποινας Κόντογλου. Νήπιο ακόμη έχασε τον πατέρα του και ανατράφηκε από τη μητέρα του και τον θείο του ιερομόναχο Στέφανο Κόντογλου. Γι’ αυτό και όταν μεγάλωσε υιοθέτησε το οικογενειακό επίθετο της μητέρας του. Το συγγραφικό και εικαστικό του τάλαντο άνθισε νωρίς. Όντας μαθητής Γυμνασίου, εξέδιδε το περιοδικό «Μέλισσα» με κείμενα δικά του και των συμμαθητών του, τα οποία εικονογραφούσε ο ίδιος.

Ο Κόντογλου εμπνέεται από την ελληνική παράδοση και προσηλώνεται με φανατισμό σε ό,τι θεωρεί καθαρά ελληνικό, βγαλμένο από την παράδοση του Βυζαντίου και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στις φορητές του εικόνες χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ωογραφίας. Πολλές από αυτές έχουν εκδοθεί από τον «Αστέρα». Αγιογράφησε πολλές εκκλησίες (Καπνικαρέα, Αγία Βαρβάρα Αιγάλεω, Άγιος Ανδρέας  Πατησίων, Ζωοδόχος Πηγή και Αγία Παρασκευή Παιανίας, Ευαγγελισμός Ρόδου, Άγιος Χαράλαμπος Πολυγώνου, Άγιος Γεώργιος Κυψέλης. 

 

Φιλοτέχνησε τοπία, σχέδια βιβλίων, περιοδικών, ποιητικών συλλογών, πορτραίτα, ενώ το σημαντικότερο έργο στην κοσμική ζωγραφική είναι οι βυζαντινοπρεπείς νωπογραφίες του στο Δημαρχείο Αθηνών, με θέματα και πρόσωπα από την Ελληνική Ιστορία. Δούλεψε στο Βυζαντινό Μουσείο, το Κοπτικό Μουσείο του Καΐρου και δημιούργησε το Βυζαντινό τμήμα του Μουσείου της Κέρκυρας. Σημαντική ήταν η συμβολή του στην αποκατάσταση των τοιχογραφιών στον Μυστρά.


Μερικά επιλεκτικά αποσπάσματα των έργων του:

νθρωπος εναι σ λα χόρταγος. Θέλει ν πολαύσει πολλά, χωρς ν μπορε ν τ προφτάσει λα. Κα γι᾿ ατ βασανίζεται. ποιος μως, φτάσει σ μία κατάσταση, πο ν εχαριστιέται μ τ λίγα, κα ν μ θέλει πολλ στω κα κι ν μπορε ν τ ποκτήσει, κενος λοιπν εναι ετυχισμένος. Ο νθρωποι δν βρίσκουν πουθεν ετυχία, γιατ πιχειρον ν ζήσουν χωρς τν αυτό τους. λλ ποιος χάσει τν αυτό του, χει χάσει τν ετυχία. Ετυχία δν εναι τ ζάλισμα, πο δίνουν ο πολυμέριμνες δονς κα πολαύσεις, λλ ερήνη τς ψυχς κα σιωπηλ γαλλίαση τς καρδις. Γι᾿ ατ επε Χριστός: «Οκ ρχεται βασιλεία το Θεο μετ παρατηρήσεως: οδ ροσιν, δο δε, δο κε. δο γρ βασιλεία το Θεο ντς ημών εστί.

 

ωμιοσύνη κα ρθοδοξία εναι να πργμα. Γι ν μν πάρω τος πολ παλιούς, παίρνω δυ τρες π κείνους πο γωνισθήκανε γι τν λευθερία τς λλάδας, πο ποτε μιλνε γι τ λευτεριά, μιλνε κα γι τ θρησκεία. Ρήγας Φεραος λέγει: «ν κάνουμε τν ρκο / πάνω στ Σταυρό». νας λλος ποιητς γράφει: «Γι τς πατρίδας τν λευθερία / γι το Χριστο τν πίστη τν γία / γι᾿ ατ τ δυ πολεμ, / μ᾿ ατ ν ζήσω πιθυμ. / κι ν δν τ ποχτήσω / τί μ᾿ φελε ν ζήσω;»… .

 Ο γράμματοι ποιητς τν βουνν, μέσα στ τραγούδια πο κάνανε, κα πο δ θ τ φτάξει ποτ κανένας γραμματιζούμενος, μιλνε κάθε τόσο γιά. τ Θρησκεία μας, γι τ Χριστό, γι τν Παναγιά, γι τος δώδεκα ποστόλους, γι τος γίους. Πολλς παροιμίες κα ρητ κα λόγια πο λέγει λαός μας, εναι παρμένα π τ γράμματα τς κκλησίας. ωμιοσύνη εναι ζυμωμένη μ τν ρθοδοξία, γι᾿ ατ Χριστιανς κ᾿ λληνας τανε τ διο. π τότε πο γινήκανε χριστιανο ο λληνες, πήρανε στ χέρια τους τ σημαία το Χριστο κα τν κάνανε σημαία δική τους: Πίστις κα Πατρίς! Ποτάμια λληνικ αμα χυθήκανε γι τν πίστη το Χριστο, π τα χρόνια του Νέρωνα κα το Διοκλητιανο, ως τ 1838, πο μαρτύρησε γιος Γεώργιος ξ ωαννίνων. Ποι λλη φυλ πόφερε τόσα μαρτύρια γι τ Χριστό; Ατ τ κατάλυτο θνος πο πρεπε ν πληθύνει κα ν καπλαντίσει τν κόσμο, πόμεινε λιγάνθρωπο γιατ ποδεκατίσθηκε π χίλια χτακόσια χρόνια π φυλς χριστιανομάχες.

γιασμένη λλάδα! Εσαι γιασμένη, γιατ εσαι βασανισμένη. Κι κάθε γιορτή σου μνημονεύει κ᾿ να μαρτύριό σου. Τ πάθη το Χριστο τ κανες δικά σου πάθη, τ μαρτύρια τν γίων εναι τ δικά σου μαρτύρια.