Αρχαιότητες παρουσιάζονται για πρώτη φορά παγκοσμίως στα Κουφονήσια – Η ιερότητα του νησιού στα αρχαία χρόνια

Δημοσίευση: 17 Ιουλίου 2019, 1:55 μμ

«Δες ΑΠΕΝΑΝΤΙ» καλεί τον επισκέπτη η νέα αρχαιολογική έκθεση στα Κουφονήσια. Και μόλις εκείνος υπακούσει, το θέαμα τον ανταμείβει. Από την παραλία της Άμμου στο Άνω Κουφονήσι διαφαίνονται δύο νησιά με ιστορία χιλιάδων χρόνων.


Η Κέρος και το Δασκαλιό, που κάποτε ενώνονταν από μια λεπτή λωρίδα γης, αποτελούν δύο από τις σημαντικότερες θέσεις της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου (3.200-2.100 π.Χ.). Το τότε ενιαίο νησί διατηρούσε πολλές και στενές επαφές τόσο με τις γειτονικές νήσους όσο και με την ηπειρωτική Ελλάδα, τα Δωδεκάνησα και τη Μικρά Ασία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα από τα δύο νησιά που στέκονται απέναντι από τα κουφονήσια επιτέλους εκτίθενται στο κτίριο του πρώην δημοτικού Σχολείου. Στα εγκαίνια ήταν όλοι εκεί, αναφέρει η mixanitouxronou. Κάτοικοι, δημοτική αρχή και οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Ο Διευθυντής Δημήτρης Αθανασούλης και ο επιμελητής της έκθεσης Στέφανος Κεραμίδας.

Πλήθος κόσμου στα εγκαίνια της έκθεσης ΔΕΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ : «Δες απέναντι ένα κέντρο του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού να καλύπτει όλο το νησάκι Δασκαλιό, που τότε ήταν ενωμένο με την Κέρο και ανασκάφηκε από την Βρετανική σχολή με την συνεργασία και εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων», αναφέρει το σημείωμα του επιμελητή της έκθεσης Στέφανου Κεραμίδα.

Στα εγκαίνια της έκθεσης ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Κουφονησίων, Αντώνης Κωβαίος δήλωσε: «Είμαστε πάρα πολύ χαρούμενοι, ενθουσιασμένοι αλλά και συγκινημένοι που ο τόπος μας φιλοξενεί για πρώτη φορά στην ιστορία του τους πολύτιμους καρπούς – τα μοναδικά ευρήματα – των αρχαιολογικών ερευνών στο Δασκαλιό και στους αποθέτες του κάβου της Κέρου. Η απόφαση της Κοινότητας μας / Δήμου Νάξου & Μικρών Κυκλάδων, να παραχωρήσει στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και στο Υπουργείο Πολιτισμού το κτήριο του πρώην δημοτικού σχολείου μας βρίσκει απόλυτα δικαιωμένους & ικανοποιημένους».

Ο διακεκριμένος καθηγητής Σερ Κόλιν Ρένφριου στην έκθεση ΔΕΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ. Η εργασία του επί δεκαετίες στην Κέρο και το Δασκαλιό έφεραν στο φως μοναδικής αξίας αρχαιότητες που παρουσιάζονται πρώτη φορά στο ευρύ κοινό στο Κουφονήσι. Η θεωρία του είναι ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι από όλες τις Κυκλάδες, αλλά και πιο μακρινά μέρη, κατέφθαναν στο νησί για να εναποθέσουν αγαλματίδια, αγγεία και άλλα ξεχωριστά αντικείμενα. Στο πλαίσιο της τελετουργίας αυτής, συχνά έσπαγαν τα γλυπτά για να τα αφιερώσουν στους νεκρούς τους.


Ο πολιτιστικός του πλούτος ήρθε για πρώτη φορά στην επιφάνεια τη δεκαετία του ’60. Τουλάχιστον για το ευρύ κοινό. Όταν ο κορυφαίος καθηγητής του πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, Κόλιν Ρένφριου, επισκέφθηκε την Κέρο, ανακάλυψε έναν αμύθητο αρχαιολογικό θησαυρό. Όλο το νησί ήταν σπαρμένο με θραύσματα από μαρμάρινα αγγεία και ειδώλια ηλικίας 4.500 χρόνων. Δυστυχώς όμως, ο διακεκριμένος αρχαιολόγος δεν άργησε να συνειδητοποιήσει πως τον είχαν προλάβει άλλοι. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’50, ο «θησαυρός της Κέρου» είχε γίνει λεία στα χέρια των αρχαιοκάπηλων που είχαν καταφτάσει στο νησί. Τα κλεμμένα γλυπτά διοχετεύτηκαν παράνομα στη διεθνή αγορά και κατέληξαν σε ιδιωτικές συλλογές και σε μουσεία. Παρά τις μεγάλες απώλειες και την αλλοίωση του χώρου, ο Ρένφριου άρχισε να διεξάγει έρευνες και να ξετυλίγει την εντυπωσιακή ιστορία της Κέρου και του Δασκαλιού, το οποίο αποτελούσε τότε ακρωτήρι της.

Το όνειρο των κατοίκων στο Κουφονήσι έγινε πραγματικότητα. Η έκθεση με τα αρχαιολογικά ευρήματα στο νησί τους και την γειτονική Κέρο, είναι γεγονός. Ο διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρης Αθανασούλης απευθύνει χαιρετισμό στα εγκαίνια της έκθεσης. Ειδική ευχαριστήρια αναφορά έγινε από την Δημοτική αρχή στον Σερ Κόλιν Ρένφριου, τον συνεργάτη του συνδιευθυντή Μάικλ Μπόιντ από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και την Εύη Μαργαρίτη από το Ινστιτούτο Κύπρου.

Η ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ συνέχισε ανελλιπώς τις ανασκαφές και έφερε στο φως εντυπωσιακά ευρήματα, παγκόσμιας αναγνώρισης. Ιδιαίτερα τα τελευταία 13 χρόνια, η συνεργασία του κορυφαίου πανεπιστημίου και της Βρετανικής Σχολής Αθηνών υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, απογείωσε τις έρευνες.

Για πρώτη φορά ο κυκλαδίτικος θησαυρός παρουσιάζεται στο κοινό μέσω μίας εντυπωσιακής αρχαιολογικής έκθεσης στο Κουφονήσι.

Η έκθεση «δες ΑΠΕΝΑΝΤΙ» άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό και έχει δυο άξονες. Προβάλλει όψεις της ζωής στην Κέρο την τέταρτη χιλιετία π.Χ., που καταδεικνύουν την ιδιαίτερη θέση της σε ολόκληρο το Αιγαίο. Αφετέρου, θα παρουσιάσει πτυχές της ανασκαφικής διαδικασίας που πραγματοποιήθηκε με τη χρήση πρωτοποριακών τεχνολογιών, καθώς και πλευρές της απαιτητικής εργασίας των αρχαιολόγων, η οποία έγινε υπό ιδιαίτερα δύσκολες εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες.

Για πρώτη φορά ο κυκλαδίτικος θησαυρός παρουσιάζεται στο κοινό. Μέσα από τα παράθυρα του παλιού δημοτικού σχολείου του Άνω Κουφονησίου που παραχωρήθηκε για να στεγάσει τη μόνιμη αρχαιολογική συλλογή του νησιού, ατενίζει κανείς τα δύο ιστορικά ακατοίκητα πλέον νησάκια.